fonksiyonel programlama (functional programming)

yazan : Şadi Evren ŞEKER

Programlama yaklaşımlarından birisi olan fonksiyonel programlama günümüz dillerinin neredeyse tamamında kullanılmaktadır. Bu yaklaşımda matematik fonksiyonlarında olduğuna benzer bir şekilde alt programlar tanımlanmakta ve bu alt programların değişik argümanlar ile çalışması sağlanmaktadır. Bu yaklaşım basitçe:

Kod tekrarını engellemekte ve aynı kodun farklı şartlar için tekrar tekrar çalışmasını sağlamaktadır

Kodun okunaibilirliğini arttırmakta ve kod analizini daha kolay hale getirmektedir.

Programın tasarlanması aşamasında tasarımcıya modüler yaklaşım yapmasını sağlamaktadır.

Bir dilin fonksiyonel olması dilde fonksiyon veya prosedüre benzeri özellikler bulundurması ile sağlanır. Bu özellikleri tanımlamak gerekirse:

Sıfır veya daha fazla argüman ile giriş yapılabilen

Sıfır veya daha fazla argünan ile çıkış yapabilen

İç yapısında dilin izin verdiği alt programları barındıran yapıdır.

Yukarıdaki bu maddeleri bir kara kutu (blackbox) yaklaşımı olarak da düşünebiliriz. Yani alt programların, dış dünya ile (programın geri kalanı ile) olan tek bağlantıları almış oldukları ve geri döndürmüş oldukları argümanlardır (paramatrelerdir).

Aşağıda bir fonksiyon örneği verilmiştir: (JAVA, C , C++, C# dillerinde kabul edilir koddur):

int topla ( int a, int b){ return a + b; }

Yukarıdaki kod incelendiğinde, a ve b, fonksiyona verilen argümanlardır (parametrelerdir). Dönüş değeri olarak tam sayı (integer) tipi kullanılmış ve bu durum return komudu ile belirtilmiştir. a+b eylemi ise bir alt programdır. Yani bu fonksiyon çağrıldığında icra edilen program parçasıdır.

Fonksiyonel programlama, yapısal programlamanın gerektirdiği bir yaklaşımdır. Buna göre fonksiyonel programlama kullanılan bütün diller yapısal programlama yaklaşımına uygundur denilebilir. Ancak tersi doğru değildir. Her ne kadar yapısal programlamanın tanımında bir alt programın varlığı zarurî olsa da bu alt program basit bir if bloğu olarak da düşünülebilir. Yani okuyucu kod blokları ile fonksiyonları karıştırmamalıdır.

Nesne yönelimli programlama yaklaşımınlarında fonksiyonel programlama kullanılmaktadır. Dolayısıyla her nesne yönelimli programlama yaklaşımı, fonksiyonel programlamayı barındırmaktadır. Nesne yönelimli programlama terminolojisinde, fonksiyonlara metod ismi verilmektedir.

« yapısal programlama (structured programming) | üst programlama yaklaşımı (metaprogramming) »

Yorumlar

Toplam 4 yorum var.

Kuyruk Özyinelemesi (Tail Recursion, Birikimsel Tarz, Accumulation Style) : bilgisayar.kavramlari.com | 12 Aug 2008, 23:59
[...] Fonksiyonel programlamada kullanılan bir fonksiyon tipidir. Buna göre bir özyinelemeli (recursive) fonksiyon kendisini her çağırmada mevcut işlenmiş değeri geçirir. Bu sayede derleyici (compiler) özyineleme yığınını (recursion stack) hafızada tutmak yerine basit bir parametre değiştirme işlemi ile sonucu hesaplayabilir. [...]
Devamsal Geçiş Tarzı (Continuation-passing style, CPS) : bilgisayar.kavramlari.com | 13 Aug 2008, 00:43
[...] Fonksiyonel programlamada kullanılan fonksiyon tarzlarından birisidir. Buna göre bu tarzda yazılmış olan bir fonksiyon doğrudan değer döndürmek yerine, ilave bir parametre ile fonksiyondaki hesaplamaları taşır. [...]
Erdem Sarılı | 16 Nov 2009, 00:38
Merhabalar, çok bilmişlik etmek istemem, ama bildiğim kadarıyla procedural programming ile functional programming birbirinden farklı kavramlar. Hatta procedural programming imperative programming’in bir alt dalı iken, functional programming ise bunun tam zıttı olan declarative programming’in bir alt dalıdır.

Örnek verecek olursak C dilinde procedural programming yaklaşımı görülürken, Scheme dilinde functional programming yaklaşımı ele alınır. Her iki dilede aşina olanlar aradaki farkları anlayabilirler.
Şadi Evren ŞEKER | 16 Nov 2009, 01:58
Kesinlikle haklısınız. Karışıklığa sebep olan Pascal gibi dillerde dönüş değeri olmayan fonksiyonlara prosedür ismi verilmesi olmuş. Aslında bu durum literatürde bir kavram karmaşasına sebep oluyor. Yani prosedürel programlama kavramını modüler programlama (ve dolayısıyla fonksiyonel programlama) anlamında kullanan kaynaklar da bulunuyor. Benzer bir kavramı arayan kişiler bu yorumu okuyarak bu problemi farkedeceklerdir. Başlıktan procedural programming ibaresini kaldırdım. Ayrıca bu konuyu içeren emirli programlama (imperative programming) başlıklı yeni bir yazı ekledim.

ilginiz için teşekkürler

Bu Yazı Hakkında

Bilgisayar Kavramları üzerinde şu anda okumakta olduğunuz 'fonksiyonel programlama (functional programming)' isimli yazı 18 Dec 2007 tarihinde, saat: 07:56 'de Şadi Evren ŞEKER tarafından gönderilmiş, toplam 727 defa okunmuştur.

Benzer yazıları Automata (otomatlar, özdevinirler), Bilgisayar Kavramları, C/C++, Derleyiciler, JAVA, Nesne Yönelimli Programlama, Programlama Dilleri, Temel Bilimler, bilgisayar felsefesi kategorilerinden okuyabilirsiniz. Yazar ile irtibat kurmak için email gönderebilirsiniz. Yazıya yorum yapabilir ya da yapılan yorumları RSS 2.0 ile takibe alabilirsiniz.

Yazarın Kitabı

Bu yazının yazarı Şadi Evren ŞEKER'in son çıkan kitabı "Programlama ve Veri Yapılarına giriş (C, C++ ve JAVA ile)" hakkında bilgi almak için Buraya tıklayabilirsiniz.
Eklenen Son Yazılar