Yazan: Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme açısından belirsizlik bir cümlede birden fazla anlamı bulunduran kelime, kelime grubu yada cümle sonucunun olmasıdır. Doğal dil işlemede üç tip belirsizlik bulunur: Kelime-anlam belirsizliği (word-sense ambiguity) Yapısal belirsizlik (structural ambiguity) İlgi belirsizliği (referential ambiguity) 110 views

Yazan: Şadi Evren ŞEKER İki farklı anlamsal kavramı birbirine bağlamak için kullanılan kelime tipleridir. Uyum bağlaçları (coordinate conjunction) ve Şart bağlaçları (Subordinate conjunction) (veya zarf bağlaçları veya yan cümlecik bağlaçları) olarak iki grupta incelenebilir. Uyum bağlaçları anlamca birbirine yakın iki grubu bağlamak için kullanılır. Örneğin “ali ve veli okula gitti” cümlesindeki ve bağlacı anlamca uyumlu [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir isim kelime grubunun cümle içerisindeki rolünü belirten kelime çeşididir.  Örneğin “ile” edadı genelde bir NP (noun phrase, isim kelime grubunun) kullandığı aracı ifade eder. Örneğin “ankaraya uçak ile gitti” cümlesindeki gitmek fiilinin uçak aracı ile olması gibi veya “tahtaya kalem ile resim çizdi” cümlesindeki çizmek fiilinin kalem aracı ile olması [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Zarflar bir fiili (verb) bir sıfatı (adjective) veya başka bir zarfı tanımlamak için kullanılan kelimelerdir.  Kelimeler kök olarak isim veya sıfattan türetilebilir. Bu türetme işlemi sırasında genelde sıfat olarak kullanılan kelimeler ek almazken isimden gelen kelimelerin isimden sıfat yapım eki kullandıkları görülür. Öreğin “hızlı sürmek” kelime grubunda hızlı kelimesi sürmek fiilini [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Genel anlamda isim olarak kabul edilebilen ancak başka bir ismin bir özelliğini belirtmeye yarayan kelimelerdir. Kısaca ADJ olarak kullanılırlar. Örneğin, kırmızı, güzel veya yavaş birer sıfattır. Bu örneklerin ortak yanı kelimelerin birer özellik ifade etmeleridir. Ayrıca anlam itibariyle birer özellik belirtmeyen isimlerde ek alarak bu gruba dahil olabilir. Örneğin cam kelimesi [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir eylemi belirten kelimelerdir.  Doğal dil işleme dünyasında daha çok V harfi olarak kısaltılırlar. Genelde bir fiilin ektisi altında kalan bir obje (mefûl) ve bu fiili yapan kişi (subje, Fâil) bulunur. Ayrıca fiilin yapıldığı zaman ve fiilin yapılış şeklini belirten belirleyicilerde bulunabilir. Örneğin “Ali Baba kapıyı açtı.”  cümlesindeki Ali Baba fâil, [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Fiziksel olarak var olan nesnelere verilen isimdir. Örneğin elma, ağaç, araba veya insan gibi. Soyut (mücerret) isimlerin tersi niteliğindedir. Daha fazla bilgi için isim tanımına bakabilirsiniz. 58 views

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir varlığa has, sadece o varlığı işaret eden isimlere verilen isimdir. Örneğin Şadi Evren ŞEKER bir insan ismidir ve sadece bir insanı ifade eder. Bir anlamda cins ismin tersi niteliğinde olarak bir çeşit veya tür değil de sadece bir bireyi temsil eden isimlerdir. Örneğin kedi cins isim olurken tekir hususi bir [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir tür, çeşit yada cinsi belirtmek için kullanılan isimlerdir. Cins isimler, isimler alanında tanımlı küme isimleri gibi düşünülebilir ve birer sınıf belirtirler.  Örneğin insan, kedi, ders veya üniveriste birer cins isim örnekleridir. Cins isimin özel haline özel isim (proper noun) denilir. Daha fazla bilgi için isim tanımına bakabilirsiniz. 101 views

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Maddî bir varlığa işaret etmeye isimlerdir. Mücerret isim olarak da nitelenen bu isimler somut isimlerin (müşahhas isimlerin) tersi olarak kabul edilir. Fiziksel olarak vâr olmayan nesneleri ifade etmek için kullanılır. Örneğin rüya, felsefe veya oyun gibi kelimeler birer soyut isimdirler. Daha fazla bilgi için isim tanımına bakabilirsiniz. 68 views

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir nesneyi veya soyut bir kavramı niteleyen kelimedir. Doğal dil işleme dünyasında kısaca N harfi ile gösterilir. Daha fazla bilgi için aşağıdaki kavramlara bakabilirsiniz: Grup (kütle) ismi (mass noun) Sayılabilir isimler (count noun) Soyut (mücerret) isimler (abstract noun) Somut (muşahhas) isimler (concret noun) Cins isimler (common noun) Özel (hususi) isimler [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Sayılması mümkün isimlerdir örneğin kalem, bardak, at veya ağaç gibi isimler sayılabilir. Daha fazla bilgi için isim tanımına ve sayılamaz isimlere bakabilirsiniz. 78 views

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Grup ismi yada sürü ismi adı da verilmiştir. Sayılamaz varlıklara verilen isimlerdir. Örneğin kum, su, orman veya sürü gibi. İsimlerin sayılamaz veya sayı belirtmez olmaları itibariyle bu gruba dahil olmaları gerekir. İsimlerin nitelediği varlıkların sayılamaz olması gerekmez. Örneğin ağaçlar sayılabilir ve dolayısıyla bir ormandaki ağaç sayısı bilinebilir ancak orman yine [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Zaman içerisinde DES şifreleme yöntemine yapılan saldırıların zorlaştırılması için geliştirilmiş olan bir methoddur. Buna göre DES’in çalışma mantığı aynen korunmuş ancak anahtar boyutu 64 bit’ten 128 bit’e çıkarılmıştır. Yeni anahtar boyutu 2 adet 64 bitlik parçaya bölünerek standart DES’e anahtar olarak girmektedir. Bu işlemin yapılış sırası aşağıdaki şekilde verilmiştir: Yukarıdaki [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İki kaziye (önerme) arasındaki farklılık durumuna göre çalışan operatördür. Yani sonuçların aynılığı durumunda yanlış, farklılığı durumunda doğru döndüren operatördür. Basitçe ikili tabanda iki sayının (bit) farklı olup olmadığını kontrol için de kullanılabilir. Dilimizde bu işlemi karşılayan kelime “yahut” kelimesidir. Yani a yahut b doğruysanın anlamı a veya b’den birisi doğru [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER DES, veri şifrelemek (encryption) ve şifrelenmiş verileri açmak (decryption) için geliştirilmiş bir standarttır. Esas olarak kullanılan yönteme (veya algoritmaya) DEA yani Data Encryption Algorithm (Veri Şifreleme Algoritması) adı verilir. Bu algoritmanın standartlaştırılmış halinin ismi DES olarak geçmektedir. DES yapısı itibari ile blok şifreleme örneğidir (daha fazla bilgi için vigenere şifrelemesine bakabilirsiniz). [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Eşlik biti yada parity bit olarak bilinen bu bit, ikilik tabandaki bitlerin tek veya çift olması esasına göre kontrol amaçlı olarak kullanılan bittir. Örneğin 7 bitlik bir mesajın bit değerlerinin toplamı tek ise 1 çift ise 0 bilgisini de bu 7bitlik mesaja ekleyerek 8 bitlik bir mesaj elde edilir. Karşı [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Sayı teorisinde çinliler tarafından uygulanan bir yöntemdir. Tam tercümesi çin kalan teorisi olarak yapılabilir. Onluk sayı sisteminin geliştirilmediği zamanlarda büyük sayıları hatırlamak için geliştirilmiş bir yöntemdir. Basitçe bir sayının bölümlerinden kalan sayılar tutulur. Örneğin 7′ye bölümünden 4, 5′e bölümünden 3 kalan en küçük sayı 18′dir. Dolayısıyla onluk sistemin olmadığı bir [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Fermat (ferma olarak oknur) teoremine göre bir sayının üssel değerinin modüler aritmetikteki karşılığı aşağıdaki özel durumlar için hep aynıdır:  a p ≡ a (mod p) a p-1 ≡ 1 (mod p) a herhangi bir sayıyı, p ise asal bir sayıyı ifade etmektedir. Ayrıca a ile p aralarında asal sayı olmalıdırlar, yani [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Euler totient teoremi , Fermat küçük teoremi veya Euler-Fermat Teoremi olarak da geçmektedir. Bu teoreme göre aφ(n)=1 mod(n) olarak kabul edilmektedir. Burada n ile a aralarında asal olmalıdır. Örneğin aralarında asal olan 6 ve 13 sayılarını ele alalım.  φ(13)’ün değeri 13 bir asal sayı olduğu için 13-1 = 12 olur. 612=1 [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Herhangi bir sayının kendisinden küçük pozitif ve kendisi ile asal olan tam sayılarının sayısıdır. Örneğin 24 sayısından küçük 23 pozitif tam sayı vardır. Bu sayılardan 24 ile asal olan sayılar (en büyük ortak böleni 1 olan sayılar) : 1,5,7,11,13,17,19,23 sayılarıdır. Dolayısıyla belirtilen şartı sağlayan8 sayı vardır. Bu durumd a24 sayısının totient [...]