Yazan : Şadi Evren ŞEKER

Bilgisayar bilimlerinde verilmiş olan bir grup sayının küçükten büyüğe (veya tersi) sıralanması işlemini yapan algoritmalara verilen isimdir. Örneğin aşağıdaki düzensiz sayıları ele alalım:

5 9 2 3 7 11 -4 6

Bu sayıların sıralanmış hali

-4 2 3 5 6 7 11

olacaktır. Bu sıralama işlemini yapmanın çok farklı yolları vardır ancak bilgisayar mühendisliğinin temel olarak üzerine oturduğu iki performans kriteri buradaki sonuçları değerlendirmede önemli rol oynar.

• Hafıza verimliliği (memory efficiency)
• Zaman verimliliği (Time efficiency)

Temel olarak algoritma analizindeki iki önemli kriter bunlardır. Bir algoritmanın hızlı çalışması demek daha çok hafızaya ihtiyaç duyması demektir. Tersi durumda da bir algoritmanın daha az yere ihtiyaç duyması daha yavaş çalışması demektir. Ancak bir algoritma hem zaman hem de hafıza olarak verimliyse bu durumda diğer algoritmalardan başarılı sayılabilir.

Genellikle verinin hafızada saklanması sırasında veriyi tutan bir berlirleyici özelliğinin olması istenir.  Veritabanı teorisinde birincil anahtar (primary key) ismi de verilen bu özellik kullanılarak hafızada bulunan veriye erişilebilir. Bu erişme sırasında şayet berlileyici alan sıralı ise erişimin logaritmik zamanda olması mümkündür. Şayet veri sıralı değilse erişim süresi doğrusal (linear) zamanda olmaktadır.

Aşağıda bazı sıralama algoritmaları verilmiştir:

• Seçerek Sıralama (Selection Sort)
• Hızlı Sıralama Algoritması (Quick Sort Algorithm)
• Birleştirme Sıralaması (Merge Sort)
• Yığınlama Sıralaması (Heap Sort)
• Sayarak Sıralama (Counting Sort)
• Kabarcık Sıralaması (Baloncuk sıralaması, Bubble Sort)
• Taban Sıralaması (Radix Sort)
• Sokma Sıralaması ( Insertion Sort)
• Sallama Sıralaması (Shaker Sort)
• Kabuk Sıralması (Shell Sort)
• Rastgele Sıralama (Bogo Sort)
• Şanslı Sıralama (Lucky Sort)
• Serseri Sıralaması (Stooge Sort)

Yukarıda verilen veya herhangi başka bir sıralama algoritması genelde küçükten büyüğe doğru (ascending) sıralama yapar. Ancak bunun tam tersine çevirmek (descending) genelde algoritma için oldukça basittir.  Yapılması gereken çoğu zaman sadece kontrol işleminin yönünü değiştirmektir.

Ayrıca sıralama işleminin yapılması sırasında hafızanın kullanımına göre de sıralama algoritmaları :

• Harici Sıralama (External Sort)
• Dahili Sıralama (Internal Sort)

şeklinde iki grupta incelenebilir.

3,586 views