Cümle Zamanları (Tense) ve Bakış (aspect)

Yazan : Şadi Evren ŞEKER

Bir cümlenin geçtiği zamanı belirten yapıdır. Genellikle fiil cümlelerinde fiilin taşıdığı zaman yapısına göre belirlenir. Örneğin “Ali uyudu” cümlesindeki “uyudu” fiili olayın geçmiş zamanda olduğunu -du eki ile belirtmektedir.

Cümle zamanlarının, bakışlardan (aspect) farkı ise, bakışın olayın ne zamanı etkilediğidir. Örneğin yukarıdaki “Ali uyudu” cümlesi ile aynı zamanda olan aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

“Ali uyuyordu”

“Ali uyuyacaktı”

“Ali uyumuştu”

Yukarıdaki bütün örneklerde “uyuma” eyleminin geçmişte olduğunu biliyoruz. Ancak her cümlede farklı bir zamanın etkilenmesi söz konusudur. İşte bu etkilenen zaman o cümlenin bakışıdır (aspect).

Dillerin yüksek bir çoğunluğunda 3 farklı zaman vardır. Bu zamanlar geçmiş, şimdi ve gelecektir. Ancak bazı dillerde bu zamanlardan bir kısmı bulunmaz. Örneğin ingilizce için gelecek zaman yoktur. (bunun yerine bir modal bulunur)

Türkçedeki zamanlar:

-Di li geçmiş zaman ( bilinen geçmiş zaman, mazi malum). Fiili yapan kişi tarafından fiil malum ise ve fiil geçmişte ise bu zamana bilinen geçmiş zaman ismi verilir. “Ali uyudu” gibi
-Miş li geçmiş zaman ( öğrenilen geçmiş zaman, mazi meçhul) Fiilin kişi tarafından bilinmediği cümle yapısıdır. Fiil geçmiştedir ve olay sonradan öğrenilir veya fark edilir. “Ali uyumuş” gibi
Şimdiki Zaman: Cümlenin ifâde edildiği anda olan fiili belirtir. “Ali uyuyor” gibi
Gelecek Zaman: Cümlenin ifâde edildiği andan daha sonra olan fiili beliritr. “Ali uyuyacak” gibi
Geniş Zaman: Fiilin cümle zamanından önce başlayıp, cümle anında devam ettiğini ve gelecekte de devam edeceğini gösterir. “Ali kitap okumayı sever” gibi

İngilizcedeki zamanlar:

Past Tense ( Geçmiş Zaman) , “He came”
Present Tense (Şimdiki Zaman), “He is coming”
İngilizcede gelecek zaman bulunmaz.

Yukarıdaki bu zamanların ayrıca bakışları (aspect) bulunur:

Simple (Basit, zaman etkisi yapmayan bakış)
Progressive (Devamlı, olayın geçtiği zamanda devam olduğunu belirten bakış)
Perfect (Olayın tamamlandığını ifade eder, “Completed Aspect”)
Perfect Progressive (Devamlı ve tamamlanmış bakıştır (continous , completed aspect))

Yukarıdaki bu bakışların zamanlara uygulanmış hali ve örnekleri aşağıda verilmiştir:

Present Tense:

Present Simple : “I eat”
Present Progressive : “I am eating”
Present Perfect : “I have eaten”
Present Perfect Progressive : “I have been eating”

Past Tense:

Past Simple : “I ate”
Past Progressive : “I was eating”
Past Perfect : “I had eaten”
Past Perfect Progressive : “I had been eating”

« Değişken (Variable) | Windows Kullanımı »

Yorumlar

Bu Yazı Hakkında

Bilgisayar Kavramları üzerinde şu anda okumakta olduğunuz 'Cümle Zamanları (Tense) ve Bakış (aspect)' isimli yazı 16 Sep 2008 tarihinde, saat: 12:49 'de Şadi Evren ŞEKER tarafından gönderilmiş, toplam 643 defa okunmuştur.

Benzer yazıları Doğal Dil İşleme (NLP) kategorilerinden okuyabilirsiniz. Yazar ile irtibat kurmak için email gönderebilirsiniz. Yazıya yorum yapabilir ya da yapılan yorumları RSS 2.0 ile takibe alabilirsiniz.

Yazarın Kitabı

Bu yazının yazarı Şadi Evren ŞEKER'in son çıkan kitabı "Programlama ve Veri Yapılarına giriş (C, C++ ve JAVA ile)" hakkında bilgi almak için Buraya tıklayabilirsiniz.
Eklenen Son Yazılar