Yazan : Şadi Evren ŞEKER Nesne yönelimli programlamada miras ilişkisi (inheritance) içerisinde olan sınıflardan atanın (ancestor) içerdiği bir metodun çocukları (offsprings) tarafından yeniden tanımlanması durumudur. Örneğin aşağıdaki çalışan sınıfını ele alalım: public class çalışan{ int maaş(){ return 1000; } } Yukarıda görülen çalışan sınıfında bir maaş fonksiyonu tanımlanmış ve her çağrıldığında 1000 değeri döndürecek şekilde [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Nesne yönelimli programlama yaklaşımına göre bir sınıfın bütün metodları belirli olmak zorunda değildir. Kısaca bir mevhumun mücerret olması durumunda nesne yönelimli programlamadaki ifade biçimidir. Örneğin bir çalışan sınıfını düşünelim. Her çalışanın bir maaş aldığını biliriz ama her çalışanın maaş hesaplaması farklı şekillerde yapılır. İşte bu durumda çalışan sınıfının bir maaş [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Arayüz terimi, bilgisayar bilimlerinde farklı amaçlar için kullanılmaktadır. Basitçe iki varlık (entity) arasında bulunan ve bu iki varlığın birbiri ile iletişim kurmasını sağlayan yapıdır. Bu yazının konusu olan arayüz kavramı, nesne yönelimli programlama (object oriented programming) ortamında bulunan ve nesneler üzerinde yaptırım kurmaya yarayan yapıyı anlatmaktır. Arayüz kavramı temel olarak [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, belirli bir zamanda yapılması planlanan çoğunlukla kullanıcı etkileşimi gerektirmeyen işlerin biriktirilmesidir. Örneğin sistemin yedeğinin alınması için 10 ayrı bilgisayara bağlanılarak her bilgisayardan dosyalar alınıp sunucuya kaydedilecek olsun. Bu işlemi şirketin kapalı olduğu gece 3.00′da yapmak isityoruz. Bunun için bir yığın iş (batch process) hazırlayarak sistemde saklanır. Beklenen zaman [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Veri bağlama katmanı (Data Link Layer) protokollerinden birisi olan PPP üzerinden iki noktanın iletişim kurması mümkündür. Bu protokol sayesinde kullanıcı kontrolü, veri sıkıştırma ve şifreli iletişim mümkündür. PPP protokolü oldukça fazla alanda kullanılmaktadır, telefon iletişimi, fiber optik kablo ortamı, radio iletişim ortamı, cep telefonları gibi ortamlarda kullanılır. Örneğin ADSL hatların [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Özellikle veri güvenliğinde şifreleme için kullanılan bir yöntemin ismidir. Bilindiği üzere şifreleme sırasında sık kullanılan yöntemlerden birisi yerine koyma (substitution) bir diğeri ise sıralamayı değiştirme (permutation) yöntemidir. Bu iki sık kullanılan yöntemi aynı anda kullanılmasına ve tek bir ağ üzerinde birleştirmesine kısaca SPN ismi verilmtektedir. Yerine koyma işlemi için genelde [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Oldukça basit bir blok şifreleme yöntemi olan playfair şifreleme yöntemine göre 5×5 büyüklüğünde bir matris alınır. Bu matrisin içerisine anahtar sıralı olarak yazılır ve geri kalan harfler rasgele olarak sıralanır. İngilizcede 26 harf olduğunu düşünürsek, 5×5 = 25 uzunluğunda 1 harf dışarıda kalacaktır. Bu harf genelde en az kullanılan Q [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sistemlerinde çeşitli sebeplerle iki işlemin birbirini kilitlemesi durumudur. Benzer bir örnek güncel hayatta da yaşanabilir. Örneğin Ali kapıdan geçmek için Ahmet’in önce geçmesini şart koşuyor. Benzer şekilde Ahmet de Ali’nin önce geçmesini şart koşuyor. İki kişide karşısındaki önce geçmezse geçmiyor bu durumda iki si de kapıdan sonsuza kadar geçemez [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir algoritmada sıra bekleyen işlere bir türlü sıra gelmemesi durumudur. Teorik olarak sıradaki her işe birgün sıra gelecektir ancak fiiliyatta bu bir türlü gerçekleşmeyebilir. Bu tip problemler genelde öncelik tanımlanmış olan algoritmalarda çıkar. Şöyle bir örnek düşünelim, elimizde uzunlukları 4,5,6 olan işler olsun ve en kısa işi tercih eden bir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir zamanlama algoritması (CPU Scheduling) şekli olan en kısa iş ilk (Shortest job first, SJF veya Shortest Job Next, SJN) algoritmasında o anda elde bulunan işler biritilmek için gereken süreye göre sıralanırlar. En kısa olan işe öncelik verilerek sırayla işler alınır. Çalışma mantığı olarak kesintisiz (non-preemptive) bir algoritma olan bu [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin çeşitli alanlarında kullanılan bir yaklaşımdır. Bu yaklaşıma göre bir kaynak veya bir isıraya ilk gelenin ilk önce işini bitirerek çıkması hedeflenir. Örneğin CPU Scheduling (İşlemci zamanlama) problemi sırasında işlemciye gelen işlemlerin hangi sıra ile çalışacağı bu algoritmaya göre belirlenirse ilk gelen iş bitmeden ikinci iş başlayamaz. Bir sıra [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir zamanlama (scheduling) algoritmasıdır. Özellikle işletim sistemi tasarımında işlemcinin (CPU) zamanlamasında kullanılan meşhur algoritmalardan birisidir. Bu algoritmaya göre sırası gelen işlem, işlemcide işi bitmese bile belirli bir zaman biriminden sonra (time quadrant) işlemciyi terk etmek zorundadır. Bu sayed işletim sisteminde kıtlık (Starvation) olma ihtimali kalmaz. Çünkü hiç bir zaman bir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sistemi tasarımında önemli bir konu olan işlemci zamanlama algoritmalarına (CPU scheduling algorithms) göre de sırası gelen işlem bu bekleme sırasından alınarak görevlendirici (dispatcher) ismi verilen bir işlem tarafından CPU’ya gönderilir. CPU’da yine işlemci zamanlama algoritmasının izin verdiği kadar (ya bitene ya da belirli bir zaman geçene kadar) çalışan program [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sistemi tasarımında önemli bir konu olan işlemci zamanlama algoritmalarına (CPU scheduling algorithms) göre de sırası gelen işlem bu bekleme sırasından alınarak görevlendirici (dispatcher) ismi verilen bir işlem tarafından CPU’ya gönderilir. CPU’da yine işlemci zamanlama algoritmasının izin verdiği kadar (ya bitene ya da belirli bir zaman geçene kadar) çalışan program [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sistemi tasarımında en önemli hususlardan birisi de bir işlemcinin verimli kullanılmasıdır. Şayet işletim sistemi çok işlemliliği (multiprocessing) destekliyorsa ve donanımsal olarak tek işlemci (CPU) bulunuyorsa yapılacak tek şey birden fazla işlemi hafızada bekletip sırayla çalıştırmaktır. CPU çok hızlı olduğu için kullanıcı sanki bütün işlemler aynı anda çalışıyormuş gibi hissedebilir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sistemi tasarımında kullanılan görevlendirici, işlemci zamanlama algoritmasına (CPU scheduling algorithm) göre beklemekte olan işlemlerden sıradakini alıp işlemciye yollayan programın ismidir. Buna göre bilgisayarda anlık olarak tek işlem çalışabilir ve bu işlem o anda çalışmakta olan diğer işlemler arasından seçilmiş bir işlemdir. Örneğin bilgisayarda 10 tane program açık olabilir ama [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sistemlerinde aynı anda birden fazla işin çalışıyormuş gibi yapılması için kullanılan bir sıradır. Buna göre bilgisayarın işlemcisinde anlık olarak sadece bir tane işlem çalışabilir. Ama işletim sistemi sanki birden fazla işlem çalışıyormuş gibi gelen yeni çalıştırma taleplerine olumlu cevap verir. Bunun sonucu olarak onlarca program açılabilir ama problem CPU’da [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İlkel şifreleme algoritmalarından birisidir. Bu yöntemde blok şifreleme (block cipher) kullanılır. Yani şifrelenecek açık metin (plain text) bloklara bölünerek blok blok şifrelenir. Her blok için Affine Cipher benzeri bir yaklaşım izlenerek verilen anahtar ile metindeki karakter değeri çarpılır. Elde edilen sonuçlar toplanarak yeni karakter elde edilir. Örneğin anahtar olarak aşağıdaki [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir matrisin tersini almak çarpma işlemine göre tersini almak anlamındadır. Örneğin A ve B matrislerinin çarpımından C matrisi çıkıyorsa; C matrisi ile A matrisinin tersi B matrisini vermelidir. Bunu bir nevi bölme olarak düşünmek de mümkündür. 2 boyutlu bir matrisin tersini bulmak içn öncelike determinantı hesaplanır ardından aşağıda gösterildiği üzere [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER OpenGL kütüphanesi ile uzayda istenilen bir noktaya kamerayı koymak ve bu noktadan istenilen bir yöne istenilen açı ile bakmak mümkündür. Bu işlemin 3 öğesi bulunur: Kameranın bulunduğu koordinatlar Kameranın baktığı yöndeki noktanın koordinatları Kameranın bu eksen üzerindeki açısı Kısaca bu durum aşağıdaki şekilde görüntülenmiştir: Yukarıdaki şekilde de gösterildiği üzere kamera [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar grafiklerinde şev veya eğri izdüşümü olarak geçen yansıma şekline göre bir şeklin sanki bir ışık kaynağından gölgesi düşüyormuş gibi yansımadıdır. Buna göre şekil yansıdığı düzlem üzerine eğilmiş olduğu için bu izdüşümüne şev izdüşümü adı verilir. Yukarıdaki şekilde (x,y,z) noktasının düzlemle  açısı yapan çizginin düzlem üzerinde oluşturduğu izdüşüm gösterilmiştir. Buna göre [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar grafiklerinde, bir paralel izdüşüm çeşidi olan dik izdüşümün alt çeşidi olan eksensel izdüşümün özel bir halidir. Buna göre bir izdüşüm düzleminin bütün eksenleri kesmesi durumudur: Yukarıdaki şekilde izdüşümün alındığı düzlem bütün eksenler ile kesişmiştir. Bu kesişim sonucunda eksensel izdüşümlerden farklı olarak yansıma alınır. 147 views

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar grafiklerinde kullanılan bir izdüşüm yöntemidir. Paralel izdüşümün bir çeşidi olan dik izdüşümün (orthonogal projection) bir çeşididir. Buna göre bir objenin eksenlere olan yansıması alınır. Yani iz düşümün alınacağı düzlem iki ekseni kesen ve bir eksene paralel olarak duran bir düzlemdir. Şekilde de görüldüğü üzere eksenlerdeki izdüşümleri alınmıştır. 136 views

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir düzleme şeklin diklemesine olarak yansıtılmış halidir. Paralel izdüşümün (Parallel Projection) özel bir halidir.  Aşağıda bu izdüşüm şekli tasvir edilmiştir: Yukarıdaki izdüşüm şeklinde de görüldüğü üzere nesnenin eksenlere izdüşümü gösterilmiştir. Bu izdüşüm şekline eksnelere paralel izdüşüm olduğu için, dik izdüşümün bir alt çeşidi olan eksensel izdüşüm (axonometric) ismi de verilmektedir. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İzdüşüm (Projection) şekillerinden brisidir. Buna göre bir şeklin bir düzlem üzerine izdüşümü bulunurken o şeklin düzleme paralel olan yapısı esas alınır. Yukarıdaki şekilde bir çizginin bir düzleme izdüşümü gösterilmiştir. Görüldüğü üzere bu çizginin düzlemle paralel olan izdüşümü alınmıştır. Bu düzlemle yapılan açının sıfırlanması ve trigonometrik olarak izdüşümünün alınması olarak da [...]