CPU Utilization (MİB Meşguliyeti)


Yazan : Şadi Evren ŞEKER

Bilgisayar bilimlerinde en önemli kaynaklardan birisi de merkezi işlem birimidir (MİB, central processing unit CPU). Özellikle işletim sistemi çalışmaları sırasında bir işletim sisteminin bu en kıymetli kaynağı daha verimli kullanması amaçlanır.

MİB Meşguliyeti (Utilization) ise işlemcide çalışmak için bekleyen işlemler (process) için sistemin meşguliyet oranını (utilization) bulmaya yarayan bir hesaplamadır.

Aslında çalışacak olan her işlem bekleme sırası (ready queue) ismi verilen bir sırada bekler. İşletim sisteminde görevlendirici (dispatcher) ismi verilen bir işlem ise bu sıradan işlemci zamanlama algoritmasına (cpu scheduling algorithm) uygun olan bir işlemi alarak işlemcide çalıştırır. Bu sırada sistemin ne kadar işleme cevap verebildiği (arz) ile sistemde üretilen ve işlemcide çalıştırılmak için bekleyen işlemlerin (talep) oranı işlemcinin meşguliyeti olarak hesaplanır.

Basitçe sıra teorisinde (queue teory) aşağıdaki şekilde gösterilen oranla bulunan meşguliyet değeridir:

ρ = λ / μ

Çeşitli işletim sistemlerinde bu değeri okumak için yöntemler bulunur. Örneğin windows işletim sistemlerinde CPU Usage (CPU Kullanımı) olarak geçen bu terim, task manager (görev yöneticisinden) okunabilir:

Yukarıdaki resimde bu değer %91 olarak verilmiştir. Yani bir yoruma göre işlemcinin gelen taleplerin %91′ini karşıladğını söyleyebiliriz.

Örneğin Linux sistemlerde top komutu çalıştırıldığında aşağıdakine benzer bir ekran çıkar ve burada işlemci kullanımı görülebilir:

Yukarıda işletim sistemlerinin göstermiş olduğu işlemci meşguliyetinin nasıl hesaplandığını bir örnek üzerinden görmeye çalışalım.

Örnek olarak 3 işlemin çalıştığı sistemimizdeki her işlemin, işlemci zamanları (CPU time) ms cinsinden aşağıdaki şekilde verilmiş olsun:

Ayrıca sistemimizdeki işlemci zamanlama algoritmasının (CPU Scheduling Algorithm), round robin algoritması olduğunu ve zaman bölmesi (time quantum) olarak 20ms olduğunu kabul edelim. Sistemin ilk çalışması sırasında da sistemdeki bekleme sırasında (ready queue), işlemlerin A,B ve C sırasıyla bulunduğunu kabul edelim. Ayrıca soru kapsamında yer değiştirme zamanının (context switch) 1ms olduğunu kabul edelim. Bütün bu verilen şartlarda işlemci meşguliyetini (CPU Utilization) hesaplamaya çalışalım:

İşlemci meşguliyetini bulmak için çalışan işlemlerin toplam zamanına bakalım :

A + B + C = 11 + 21 + 31 = 63 ms’dir.

Sistemin bu işlemleri ne kadar zamanda çalıştırdığına bakalım: 67 ms olarak yukarıda bulduk.

Dolayısıyla :

ρ = λ / μ

oranında

ρ = 63 / 67

ρ = 0.94

olarak bulunur.


« Meşguliyet (Utilization, Kullanım)   |   fstream (File Stream, Dosya Akışı) »



Yorumlar

Kullanıcı girişi yaparak ya da zorunlu olan * alanlarını doldurarak yorum yapabilirsiniz.

İsminiz *

Email adresiniz *

Web siteniz

Mesajınızı buraya yazabilirsiniz:

Bu Yazı Hakkında

Bilgisayar Kavramları üzerinde şu anda okumakta olduğunuz 'CPU Utilization (MİB Meşguliyeti)' isimli yazı 19 Apr 2009 tarihinde, saat: 21:23 'de Şadi Evren ŞEKER tarafından gönderilmiş, toplam 527 defa okunmuştur.

Benzer yazıları Bilgisayar Matematiği, işletim sistemleri kategorilerinden okuyabilirsiniz. Yazar ile irtibat kurmak için email gönderebilirsiniz. Yazıya yorum yapabilir ya da yapılan yorumları RSS 2.0 ile takibe alabilirsiniz.


Yazarın Kitabı

Bu yazının yazarı Şadi Evren ŞEKER'in son çıkan kitabı "Programlama ve Veri Yapılarına giriş (C, C++ ve JAVA ile)" hakkında bilgi almak için Buraya tıklayabilirsiniz.
Eklenen Son Yazılar
Yapılan Son Yorumlar
Yakın Yazılar
Bağlantılar