Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik Hafıza Yönetim Problemleri Sayfalama (Paging) Sayfa Tablosu (Page Table) Bilgisayar bilimlerinin önemli konularından birisi olan işletim sistemlerinin bir görevi de hafızayı verimli yönetmektir (memory management). Kısaca sınırlı miktarda hafıza (RAM, Bellek, Memory) bulunmakta ve çalışan her program bir miktar hafızaya ihtiyaç duymaktadır. İşletim sistemi (operating system) bu hafızayı ne [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle işletim sistemi konusunda kullanılan ve hafızanın daha verimli çalışması için geliştirilmiş algoritmaların ismidir. İçerik Arkaplan ve ön bilgiler FIFO LRU Optimal Replacement Algoritmanın arka planı ve gerekli ön bilgiler Bilindiği üzere bilgisayarda hafızanın yönetimini (Memory management) işletim sistemi yapmaktadır. Dolayısıyla başarılı bir hafıza yönetiminde, hafızada (RAM) bulunan [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin önemli konularından olan algoritma analizi sırasında sıkça bahsi geçen bir algoritmadır. Algoritmanın ana amacı belirli bir graf üzerinde bir başlangıçtan(source) bir bitiş düğümüne (sink, end, target)  en kısa yoldan ulaşmaktır. Bu özelliğinden dolayı, maksimum akış (maximum flow) problemleri olarak bilinen, ve örneğin bir dağıtım şebekesinde bir kaynaktan bir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, programlama dillerinde bir değişkenin tanımlandığı hafıza alanı ve değişkenin hafızada tutuluş biçimi farklılık gösterir. Dilin tanımına göre değişkenlerin hafızaya (RAM) işlenişi ve yaşam süreleri üç farklı şekilde olabilir: 1. Sabit (static) 2. Yığın-Hareketli (stack-dynamic) 3. Yığıt-Hareketli (heap-dynamic) a. Açıktan Yığıt-Hareketli (Explicit Heap-Dynamic) b. Gizli Yığıt-Hareketli (Implicit Heap-Dynamic) Yukarıda [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik: Sabit tip bağlamaları (Static Type Binding) Hareketli Tip Bağlamaları (dynamic type binding) Tip çıkarımı (Type inference, Şekil istidlali) Programlama dillerinde bir değişkenin tipinin belirlenmesi iki türlü olabilir. Birinci tip tanımlamada değişkenin tipi sabit olarak atanır ve bir kere belirlendikten sonra değişmez (static binding). İkinci tip tanımlamada ise değişkenin tipi [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER 1983 yılında James F. Allen tarafından ortaya atılan ve zaman modellemek için kullanılan mantıktır. Bu mantık bilgisayar bilimlerinde zaman çıkarımına dayalı doğal dil çalışmalarında önemli bir modelleme şeklidir. Mantık basitçe olayları ve olaylar arasındaki ilişkileri modellemek üzerine kuruludur. Bu ilişki şekillerini göstermek amacıyla bir tablo hazırlanmıştır. Aşağıda bu tablo görülebilir: [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde önemli konulardan birisi olan programlama dillerinin işlemleri yapma sırasını belirler. Bir programlama dilinde işlem önceliği bir iki farklı unsura göre belirlenir. Öncelikle sonucu etkileyen ve işlemin matemetiksel önceliğine göre bir tercih yapılır. Örneğin çoğu C benzeri dillerde C dilindeki işlem öncelikleri kullanılır. İçerik 1. Soldan sağa öncelik (left [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik Algoritmanın çalışması Örnek çalışma Tek harfli atlama tabloları Gelişmiş atlama tabloları Algoritma performansı Bir metin veya hedef dizgi (string) içerisinde bir başka dizginin (string) aranması sırasında kullanılan algoritmalardan birisidir. KMP (Knuth Morris Prat) algoritması ile birlikte en çok kullanılan arama algoritmalarındandır. Bu algoritmadaki amaç bütün harfleri teker teker kontrol [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde kullanılan bir veri yapısı türüdür. Bu yapıda ağacın her elemanı binom dağılımındaki sayılar kadar çocuk düğüm (node) sahibi olur. Daha basit bir tabirle her eklenen yeni düğüm ağacın o ana kadar olan bir kopyasıdır. Yukarıdaki şekilde 5 farklı binom ağacı gösterilmiştir. İlk ağaçtan (B0) tek bir düğüm bulunmaktadır. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde önemli bir rol oynayan dilbilimi ve dil felsefesinin önemli unsurlarından birisidir. Bir cümlenin iki önemli unsurundan birisi olarak kabul edebiliriz. Haber-müpteda ilişkisi (Subject-Predicate) veya Özne-yüklem ilişkisi de denilebilir. İçerik 1. Haberin dilbilimsel incelemesi 2. Dilbiliminde haber sınıfları a. Hal haberleri b. kişisel haberler c. Nevi Haberler 3. Dağıtıcı [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Mantığın bir türü olan şekli mantığında şekiller (modal) bir kaziyenin (önerme) doğruluğunu göstermek için kullanılır. Genel olarak şekil mantığında gösterilen 3 tip şekil bulunur: olabilirlik (possibility) ihtimal (probability) gereklilik (necessity) Doğal dil açısından ve dilbilim gözüyle şekli mantığıa bakarsak, aslında yukarıdaki bu liste ve şekil mantığının dayanağı İngilizcede açıkça kullanılan [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliğinin önemli parçalarından birisi de modellemedir. Çeşitli alanlarda veri modellemesi yapılan bilgisayar bilimlerinin, modellemeye ihtiyaç duyduğu bir konu da zaman modellemesidir. Yani kaziyelerin (önerme, predicate) ifade ettikleri zamanı modellemek için bir sistem geliştirilmesi gerekmektedir. Aslında antik yunan ve Aristo zamanından beri üzerinde çalışılan zaman modellemesi konusunda yapılan ilk çalışmalar [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin güncel araştırma konularından olan doğal dil işleme (natural language processing) ve dil bilim (linguistics) konusundan önemli olan bilbilgisel bakış (grammatical aspect), kabaca bir fiilin zamanının başka bir fiil ile aynı bakışa sahip olmasıdır. Yani örneğin “geldim” fiilinin zamanı ile “geliyordum” fiilinin zamanları geçmiş zamandır ancak bakışları aynı değildir. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin bir çalışma alanı olan doğal dil işleme (Natural Language Processing) konusunda özellikle zaman kavramı önemli bir yer tutar. Bir eylemin (fiil , event) zamanının tutulması için çeşitli sınıflandırma yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden birisi de bakış’ın zamanının tespit edilmesidir örneğin bu amaçla Reichenbach zaman analizi yöntemi kullanılan bir yöntemdir. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin çalışma alanlarından birisi olan doğal dil işleme ve bu alana bağlı olarak çalışılan soru cevaplama (question answering) konularında zaman çıkarımı ve olayların zamanlarının tespit edilmesi (tense, modal, aspect) önemli bir yer tutar. Olay zamanlarının analiz edilmesi sırasında yazılı metinlerden faydalanıldığı düşünülürse teorik olarak üç farklı zamandan bahsetmek gerekir: [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde çeşitli amaçlar için kullanılan eşleştirme problemlerinin genel ismidir. Genellikle bir arz ile bir talebin eşleştirilmesi şeklinde olur. Örneğin bilgisayarın kaynaklarının, bu kaynakları talep eden işlemler ile eşleştirilmesi gibi. Ya da gerçek hayattan bir çalışanın uygun iş ile eşleştirilmesi veya evlilik problemleri veya iş akış diyagramları (işin doğru kaynak [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle birbiri ile eş zamanda çalışan işlerin (concurrent jobs) modellenmesi ve çözülmesinde kullanılan özel grafiklerdir. Bu graflara Yer / Geçiş Ağları (Place / Transition Networks veya P/T Nets) ismi de verilir. İçerik 1. Örnek Petri Ağları 2. Dairesel Petri Ağları 3. Paralel Petri Ağları 4. Koşullu Petri Ağları [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik 1. İki parçalı graflara örnekler 2. İki parçalı grafın test edilmesi 3. İki parçalı grafların kullanım alanları 4. İki parçalı grafların özellikleri Bilgisayar bilimlerinde veri modellemede sıkça kullanılan grafların (graph) özel bir durumudur. Buna göre bir graf’ı oluşturan düğümleri iki farklı kümeye ayırabiliyorsak ve bu iki kümenin elemanlarından küme [...]