Yazan : Şadi Evren ŞEKER Graf teorisinde (graph theory) bir grafın temel unsurlarından olan düğümlerin (nodes) giren veya çıkan kenar (edge) sayısını verir. Tanım olarak yönsüz graflar (undirected graphs) ve yönlü graflar (directed graphs) için iki ayrı tanım yapılabilir. Yönsüz graflarda bir düğümün derecesi Yönsüz graflarda bir düğümün derecesi, doğrudan düğüme bağlı komşu düğüm sayısına [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İki şeklin birbirinden farklı ancak denk olması durumudur. Bilgisayar bilimleri de dahil olmak üzere pek çok bilim ve mühendislik alanında kullanılan graf teorisine (graph theory) göre iki şekil birbirinden farklı çizilmiş ancak işlev ve değer olarak aynı olabilir. Tanım ve örnek Örneğin aşağıdaki iki şekli ele alalım: Yukarıda verilen graftaki [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliği de dahil olmak üzere pekçok bilim ve mühendislik alanında kullanılan graf teorisindeki özel bir yol (path) şeklidir. Bu yolun özelliği her kenardan (edge) bir kere (en az ve en çok) geçen yolu bulmaktır. İçerik Teorinin tarihi çıkışı Teorinin tanımı Öyler yollarının özellikleri Bir graftaki farklı öyler yollarının sayısı [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Temel olarak bir dilde (language) tanımlı olan öğelerin (kelime, işlem, sembol yada değerlerin) anlamlı bir dizilim oluşturmasıyla ilgilenen bilimdir. Örnekler Örneğin Türkçe için aşağıdaki cümle anlamlı bir cümledir: “Ali okula geldi” yukarıdaki cümlede herhangi bir yazım hatası ve dizilim sorunu bulunmamaktadır. Bununla birlikte: “okula Ali geldi” cümlesi de Türkçe açısından [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Doğal dil işleme çalışmaları sırasında bir metinden (derlem (corpus) , paragraf , cümle veya kelimeden) çıkarılan anlamın bilgisayar tarafından bir şekilde modellenmesi gerekmektedir. Bu modelleme sırasında kullanılan gösterim çeşitlerine anlambilimsel tertip ismi verilir. Anlambilimsel dilbilgisi (semantic grammer) kadar kesin kuralları olmayan bu gösterim şekillerinde çoğu zaman doğru veya yanlış kaygısı [...]

Yazan :Şadi Evren ŞEKER Stochastic Process kelimesini kısaca tesadüfi değişkenlere (random variables) bağlı süreç olarak tanımlayabiliriz. Bu terimi Türkçede rastgele süreç olarak kullananlar da bulunmaktadır. Olasılık biliminde iki farklı tanımı bulunur: Rasgele çıktı üreten bir seri olay veya süreç Bir olasılık dağılımıyla tanımlanabilen süreçler Daha kesin bir tanımı için Stochastic Süreç, olasılık uzayı (Ω, S, [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Not: Bu yazı Dr. Banu Diri’nin veri sıkıştırma dersi sırasında hazırladığım rapordan alıntıdır. Kendisine buradan teşekkürü bir borç bilirim. Bu yazının amacı, Dinamik Markov Coding kullanılarak sıkıştırma yöntemini incelemektir. Bu yazı, “Data Compression Using Dynamic Markov Modelling” ve G. V. CORMACK AND R. N. S. HORSPOOL tarafından yazılmış olan makalenin [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimleri de dahil olmak üzere pekçok bilim ve mühendislik alanında kullanılan markof modelleri aslında graf teorisinin (graph theory) bir uygulamasıdır. Basitçe düğümleri (nodes) durumlardan oluşan ve bu durumlar arasında istatistiksel geçişi modelleyen kenarları (edges) bulunan graflardır. Markof modellerine (markof zinciri (markov chain) ismi de kullanılmaktadır) göre bir durum belirli [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde veri modellemede kullanılan graf teorisinde (graph theory) kullanılan bir yol (path) biçimidir. Tanımı oldukça basittir. Buna göre bir yolun (path) Hamilton yolu olabilmesi için bir kere geçilen kenardan (edge) tekrar geçilmemesi gerekir ve ayrıca yolun bütün düğümleri (nodes) birer kere ziyaret etmesi gerekir. Bir hamilton yolu başladığı yerde [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar mühendisliğinin bir alt kolu olan yapay zeka çalışmalarında amaçlardan birisi de insan gibi davranan veya insanı anlayarak yorum yapabilen yazılımlar elde etmektir. Bu amaçla makine insan sınırının (man machine boundary) üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların önemli bir kısmı da insanın kendini ifade yöntemi olan ve diğer insanlarla iletişim [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İçerik 1. Sistemin kurulması 2. Şifreleme (Encryption) 3. Açma (Decryption) 4. Sonuç Bilgisayar bilimlerinin önemli konularından birisi de veri güvenliğidir. Bu konuda yapılan çalışmaların bir kısmı şifreleme (cryptography) başlığı altında toplanabilir. Basitçe matematiksel yöntemler kullanılarak verinin anlaşılmaz hale gelmesi ve ancak doğru kişiler tarafından açılması olarak tanımlanabilecek şifreleme işlemi simetrik [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle de yapay zeka konusunda ve buna bağlı diğer alt dallarda (örneğin doğal dil işleme) kullanılan bir graf teori (graph theory) gösterimidir. Kelime anlamı olarak uzatılmış geçiş ağı (tehir-i intikal şebekesi) denilen ağların amacı toplanan bilgilere göre bir karar vermek ve karar verme işlemi sırasında da bir belirsizlik [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Kısaca DCG olarak da adlandırılan bu yapılar, doğal dil işleme konusunda şablon (template) yapılarından daha farklı ve daha insana yakın bir yapıya sahiptir. DCG’ye göre cümlede bulunan yazıların birer dizgi (String) veya harf olarak görülmesinden öte bu yazıların anlamsal olarak gruplanması beklenir. Örneğin “Ali okula doğru emin adımlarla yürüyordu” Cümlesindeki [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Genel olarak dildeki cümlelerin ve kelimelerin anlattıklarından daha ötede bulunan anlamı ifade eder. Örneğin bir kişiye “saatin var mı?” diye bir soru sorulursa buradaki anlam aslında saatin kaç olduğunun sorulmasıdır. Yani bu cümledeki pragmatik ifade saatin sorgulanmasıdır. Yukarıdaki bu soruya kişi “Evet var” şeklinde bir cevap verirse sorudaki pragmayı kaçırmış [...]

Yazan : Alp Caskurlu Simetrik anahtarlı şifreleme algoritmaları yapısı olan Feistel şifreleme IBM’s Lucifer şifrelemesi geliştirerek Feistel ve Don Coppersmith tarafından yayınladi. America Federe Devleti bu methot geliştirecek DES şifrelemeyi üretti.DES şifrelemedeki F fonsiyonu değiştirecek Iron şifreleme üretildi. KULLANIM ALANLARI Günümüzde işlerimiz bilgisayar platformuna taşıdığımızdan dolayı sanal verilerimiz önem kazandi . Bu sanal verileri saklandığı [...]

Yazan : Fatih Sarı Bu şifreleme Fransız şifrelemeci olan Felix Delastelle tarfından geliştirildi(1840-1902). Four-square cipher manüel yapılan bir simetrik şifrelemedir. Bir blok şifrelemedir. Gönderilecek mesaj 2 harfli bloklara ayrılır ve ondan sonra şifrelenir. Şifreleme için 4 tane matrise ihtiyaç vardır. Bunlardan ikisi alfabe, diğer ikisi anahtardır. a b c d e E X A M [...]

Yazan : Gaye Aygör Serpent şifreleme Advanced Encryption Standard yarışmasında finale kalmış bir blok şifreleme yöntemidir. Ross Anderson, Eli Biham ve Lars Knudsen tarafından tasarlanmıştır. Serpent şifreleme temel olarak DES’e benzer; diğer algoritmalarla aynı tipte ve değişkenler temelde son derece anlaşılır bir yapıya sahiptir. Blok uzunluğu 128 bit anahtar uzunluğu ise 128, 192 ve 256 bit olarak [...]

Yazan : Gökhan Özberk İlkel bir stream cipher’a (akış şifrelemesine) ihtiyaç vardı. Bu yapı hızlı (counter mod’da block cipher’dan hızlı), kullanımı kolay, kolay anlaşılır, serbestçe ulaşılabilir ve güvenli olmalıydı. SOBER-128 bu ihtiyaçları karşılamak için tasarlandı. Yapısı itibariyle düzgün çalışan ve ilkel bir biçimde mevcut analizleri saklayabilen bir yöntemdir. Ek olarak, SOBER-128 Message Authentication Code (MAC)’un [...]

Yazan : Mine Bilgiç Hasty Pudding Cipher değişken uzunluklu bir blok şifreleme yöntemidir. Blok uzunluğu herhangi büyüklükte bit olabilir. Kesirli bit değerlerine bile izin verilmiştir. Şifrelenecek herhangi bir metin genişletme olmaksızın şifrelenebilir. Tarihler, ASCII’nin yazılı altkümeleri veya 20 bitlik asal sayılar kendilerine şifrelenir. Anahtar uzunluğu herhangi bir bit sayısında olabilir. Hasty Pudding Cipher ‘ın Spice(tuz [...]

Yazan : Melda Gürsoy Kriptografi, gizlilik, kimlik denetimi, bütünlük gibi bilgi güvenliği kavramlarını sağlamak için çalışan matematiksel yöntemler bütünüdür. Bu yöntemler, bir bilginin iletimi esnasında karşılaşılabilecek aktif ya da pasif ataklardan bilgiyi -dolayısıyla bilgi ile beraber bilginin göndericisi ve alıcısını da- koruma amacı güderler. Bir başka deyişle kriptografi, okunabilir durumdaki bir bilginin istenmeyen taraflarca okunamayacak [...]

Yazan : Hatice Çavuşoğlu Açılımı Tiny Encryption Algorithm’ dir. Aşağıda bu algoritma incelenecektir. Gelişimi ve Temel Özellikleri Tiny Encryption Algorithm(TEA), Cambridge Bilgisayar Laboratuar’ında David Wheeler ve Roger Needham tarafından geliştirilmiştir. İlk olarak 1994 yılında Leuven’de Fast Software Algorithm (Hızlı Yazılım Şifreleme) atölyesinde sunulmuştur. Tiny şifreleme algoritması blok şifrelemeyi kullanır. TEA, “XOR, ADD ve SHIFT” gruplarını [...]

Yazan : Bilgehan Gürünlü Simetrik sistemler de “blok şifreleme” ve “dizi şifreleme” sistemleri olarak ikiye ayrılırlar. “Blok şifreleme” sistemlerinde mesaj sabit uzunluklu bloklara bölünür ve her bir blok diğerlerinden bağımsız bir şekilde şifrelenir. Bu şekilde her bir bloğa karşılık aynı alfabeden aynı boyutta başka bir blok karşılık düşürülür. Bu nedenle blok şifreleme sistemleri basit yerine [...]

Yazan : Gökay Bekşen HAVAL 15 farklı güvenlik seviyesini destekleyen tek yollu bir hash algoritmasıdır. 1992 yılında tasarlanmıştır. Kaynak kodları 1997 yılının nisan ayında yenilenmiştir. Paulo Barreto tarafından keşfedilen bu kod kendi içinde bulunan eski versiyonlarına hata kontrolü yapabiliyor. MD4 ve MD5 gibi diğer çiftlerinin aksine hiçbir saldırı yöntemi(Den Boer ve Bosselaers) HAVAL yöntemine tepki [...]

Yazan : Işılay Ceyhan Kıryaman BATON, NSA(National Security Agency) tarafından dizayn edilen sınıflandırılmış blok şifrelemedir. Bu şifreleme hakkında halk tarafından çok az şey bilinir. BATON, 1990′ların başında dizayn edilmiştir, 1995-1998 zaman dilimi içerisinde VPN(Virtual Private Networks) ve voice sistemleri de içeren cihazlarda ortaya çıkmıştır. İçerisinde ayrıca BATON kullanarak trafiği şifreleyen 802.11b PCMCIA kartı bulunur. BATON [...]

Yazan : Kaan İnal Otomatik Anahtarlı Şifreleme, tüm çekiciliği aslında şifrelenecek metini anahtar olarak kullanmasıdır. İlk olarak Girolamo Cardano adındaki Rönesans matematikçisi tarafından kullanılmıştır, ancak bu şifrelemede ölümcül bir kusur olduğu için ( birkaç deneme sonrasında kırıldığı için) kullanışsız olarak nitelendirilmiştir. Daha sonra başka kriptograflar tarafından geliştirilerek daha güçlü bir hale gelmesi sağlanmıştır. Bu kriptograflardan [...]