Yazan : Şadi Evren ŞEKER Aşağı sürüklemeli otomatlar (push down automaton) yapı olarak birer otomat makineleridir. Normal bir sonlu otomattan farkı, belirli (deterministic) olması ve ilave bir yığın (stack) bulundurmasıdır. Yani makinemiz basitçe her adımda ne yapacağından tam olarak emindir (belirli ,deterministict) ve veri depolamak için hafızada bulunan bir yığından (stack) istifade edebilir. Düzeltme (Tarık [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle veri güvenliği konusunda kullanılan sıfır bilgi ispatı (zero knowledge proof) örneklerinden birisidir. Orijinal ismi chess grandmaster problem olarak geçer. Problemi basitçe şu şekilde tanımlayabiliriz. Bir gün satrancı hiç bilmeyen (veya büyük usta seviyesinde bilmeyen) bir oyuncu kalkıp size bir büyük ustayı yeneceğini veya en azından beraber kalacağını [...]

Yazan  : Şadi Evren ŞEKER JML ingilizce Java modelling language kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Basitçe bir java kaynak koduna eklenen ilave satırlar ile progam doğruluğunu (program correctness) sağlamayı amaçlar (program verification). İlave olarak eklenecek satırlar java kodunun içerisine yorum satırı gibi ilave edilir. Normal java yorum satırlarından tek farkı ilave olarak konulan @ [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, program doğrulama ( program corectness) için kullanılan mantığın ismidir. Basitçe bir dizi matematik kuralları ile bir programı modellemeye ve programın doğruluğunu ispatlamaya (veya yanlışlığını göstermeye) yarayan mantıktır. Bu mantığın bilgisayar dünyasında bir dil olarak modellenmesi sonucunda yine bir muntazamn dil (formal language) ortaya çıkar. Yani aslında bir programın [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde bir programın istenen özellikleri yerine getirip getirememesine verilen isimdir. Buna göre şayet bir program, beklenen özellikleri tam ve eksiksiz yerine getiriyor, istenmeyen sonuçlar ortaya çıkmıyor ve program başladıktan sonra her durumda başarılı bir şekilde bitiyorsa bu programa tam doğru ( total correctness) ismi verilir. Durma probeleminden (halting problem) [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER IPSec (Internet Protocol Security) isimli, IP (internet protocol) üzerinde çalışan güvenlik protokolünün (teşrifat , protocol) bir parçası olarak geliştirilmiştir. Asıl amacı internet üzerinde güvenli bir şekilde şifreleme sırasında kullanılan anahtarları değiştirmektir. Bunun için diffie-hellman anahtar değişim algoritmasını (diffie hellman key exchange algorithm) kullanır. Algoritmanın çalışmasına bakacak olursak 500. porttan iletişim [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin çalışma alanlarından birisi olan Veri güvenliği konusunda kullanılan bir saldırgan modelidir. Orjinal ismi dolev-yao intruder model veya dolev yao threat model (dolev yao tehdit modeli) olarak geçmektedir. Basitçe bir ortam üzerinden iletişim halinde bulunan iki tarafın, bu ortamda karşılaşabileceği saldırı ihtimallerini toplayan modelin ismidir. Bu modele göre bir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, daha fazla işlem gücü elde etmek amacıyla birden fazla bilgisayarın tek bir bilgisayar gibi çalışmasına verilen isimdir. Genelde birden fazla bilgisayar birbirine oldukça hızlı bir ağ bağlantısı ile bağlanır ve bilgisayarların üzerinde çalıştırılan özel yazılımlar ile istenen işin paylaştırılması hedeflenir. Literatürde kümeleme veya ingilizce olarak clustering terimleri de [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İngilizce olarak object linking and embedding database kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir veritabanı terimidir. Aslında OLE terimi (object linking and embedding) Microsoft firması tarafından kazandırılan ve uygulama geliştirme sırasında bir varlığı programa bağlamaya yarayan mantıktır. Örneğin bir prograda bulunan bir resim, programın içerisine dahil edilip çalıştırılabilir kodun (executable code) bir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, veri güvenliği konusunda kullanılan bir protokolün ( teşrifat ) ismidir. Basitçe güvenli olmayan ortamlarda iki tarafın güvenli bir şekilde veri iletişimi yapmasını hedefler. Yapısında her iki tarafında karşılıklı olarak yetkilendirilmesine (authentication) dayanan simetrik bir şifreleme yöntemi kullanmaktadır. Kerberos ayrıca yetkilendirme için üçüncü bir güvenilir kişye ihtiyaç duymaktadır. Günümüzde [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Protokolü (teşrifat) geliştiren iki kişinin ismini taşımaktadır. Basitçe güvenli iletişim için kullanılan bir güvenlik protokolüdür. İki ayrı şekli bulunmaktadır bunlardan birincisi simetrik şifreleme (Symettric encryption) kullanmakta diğeri ise açık anahtar şifrelemesi (public key cryptography) kullanmaktadır. Simetrik şifreleme kullanan haliyle kerberos protokolünün temelini oluşturur ve amacı oturum anahtarlarının (session keys) iki [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde özellikle de veri güvenliğinde, nonce terimi “number used once” kelimesinin baş harflerinden oluşmaktadır. Anlam olarak bir sefer kullanılan sayı demektir. Özellikle yetkilendirme (authentication) protokollerinde kullanılan rastgele üretilmiş sayılar için kullanılan bir terimdir.  Örneğin vernam şifrelemesinde üretilen rast gele sayı veya CBC gibi blok şifreleme (Block cipher) modlarının kullandığı [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER JAVA programlama dilinde, derlenecek olan kaynak kodunun (Source code) kullandığı bağlantılı sınıfların (class) derlemeye dahil edilmesi için kullanılan terimin ismidir. Basitçe bir java kodunu derlerken, java derleyicisinin(Compiler) sınıfları (class) aradığı yoldur. İki türlü atanabilir, ya ortam değişkenlerinden (environment variables) CLASSPATH değişkenine yazılır. Ya da derleme sırasında -cp parametresi ile verilir. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde kullanılan ve her sembolü sayısal olarak ifade etmeye yarayan tablolardan birisidir. Aslında günümüzde en çok kullanılanıdır. ASCII harfleri American Standard Code for Information Interchange kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadır. Kelime olarak 1973 yılında, bu alandaki ihtiyacı doldurmak amacıyla ANSI tarafından (American National Standards Institute , Amerikan ulusal standartlar enstitüsü) [...]