Yazan : Şadi Evren ŞEKER Matematikte sıkça kullanılan ve bilgisayar bilimlerinde ver işlenirken sıkça karşımıza çıkan bir konudur. İnsanlığın günümüzde en yoğun olarak kullandığı ve hemen hepimize ilk okul sıralarından itibaren öğretilen onluk sayı tabanında 0′dan 9′a kadar olan semboller kullanılır : 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 Değer olarak bu semboller varlık / yokluk veya çoğunluğu ifade eder. Örneğin [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimleri de dahil olmak üzere pekçok bilim ve mühendislik alanında kullanılan markof modelleri aslında graf teorisinin (graph theory) bir uygulamasıdır. Basitçe düğümleri (nodes) durumlardan oluşan ve bu durumlar arasında istatistiksel geçişi modelleyen kenarları (edges) bulunan graflardır. Markof modellerine (markof zinciri (markov chain) ismi de kullanılmaktadır) göre bir durum belirli [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Latince bölünemez anlamına gelen atom kökünden üretilen bu kelime, bilgisayar bilimlerinde çeşitli alanlarda bir bilginin veya bir varlığın bölünemediğini ifade eder. Örneğin programlama dillerinde bir dilin atomic (bölünemez) en küçük üyesi bu anlama gelmektedir. Mesela C dilinde her satır (statement) atomic (bölünemez) bir varlıktır. Benzer şekilde bir verinin bölünemezliğini ifade etmek [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir sistemin düzensizliğini ifade eden terimdir. Örneğin entropi terimini bir yazı tura atma işleminde 1 bitlik (ikil) ve %50 ihtimallik bir değer olarak görebiliriz. Burada paranın adil olduğunu ve yazı tura işleminin dengeli bir şekilde gerçekleştiğini düşünüyoruz. Şayet para hileli ise o zaman sistemin entropisi (üretilen sayıların entropisi) %50′den daha [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İşletim sisteminin görevi temel olarak donanım (ve diğer sistem kaynakları) ile bilgisayarda çalışan ve bu kaynakları talep eden program (veya processler) arasında ilişki kurmak ve kaynak yönetimini kontrol etmektir. Aşağıdakine benzer bir katmanlı yaklaşım bu anlamda doğru kabul edilebilir: İşletim sisteminin günümüzdeki anlamını anlamak için belkide kelimenin gelişimini ve kısa [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Kısaca öklit uzayında (euclid space) kesişim olarak ifade edilebilir. Örneğin tek boyutlu uzayda doğrulardan bahsedildiğine göre kesişim bir noktadır.  İki boyutlu uzayda (iki boyutta düzlemlerden bahsedilebilir ve iki düzlem için) kesişim bir doğrudur. Üç boyutlu uzayda (üç boyutlu şekillerden bahsedilebilir, örneğin iki küpü ele alalım) keisişim bir düzlemdir. Üçüncü boyuttan [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde sinyal işleme veya fonskiyon değerlerinde sıkça rastlanan bir kavram olan analog fonksiyonun sürekli olması anlamında kullanılmaktadır. Buna göre fonksiyonun aşağıdakine benzer bir çıktısı olması beklenir: Yukarıdaki tasvirde görüldüğü üzere sol tarafta sürekli bir sinyalin sonucu her noktasında soldan ve sağdan yaklaşıldığında aynı sonucu verirken sağ tarafta bulunan kesikli (discrete) [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Ağaçların özel bir hali olan ikili ağaçlarda her düğümün çocuklarının sayısı azami 2 olabilir. Bir düğümün daha az çocuğu bulunması durumunda ( 0 veya 1) ağacın yapısı bozulmaz. Yapraklar hariç bütün düğümlerin ikişer çocuğu bulunması ve yaprakların aynı derinlikte bulunması durumunda bu ağaca dengeli ağaç (balanced tree) denilir. Aşağıda bir dengeli [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir graf şayet bağlı grafsa ve hiç döngü içermiyorsa bu grafa ağaç adı verilir. Bilgisayar bilimlerinin önemli veri tutma yöntemlerinden birisi de ağaçlardır. Buna göre veriler bir ağaç yapısına benzer şekilde (kök gövde yapraklar) tutulur. Örneğin yukarıdaki ağaç tasvirinde 7 düğümden (node) oluşan ve yapraklarında (leaf) 4 düğüm bulunan bir [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER İngilizce’de terim olarak yerleşmiş ve bilgisayar bilimleri için hayatî öneme sahip kelimeleri Türkçede çoğu zaman sadece bilgi ile karşılayan tercümeler bulunuyr. Ancak bu 4 kelime de farklı anlamlara sahip ve aralarındaki farklar burada anlatılacaktır. Öncelikle İngilizcede bulunan ve Türkçede aynı kelimeyle karşılanan 4 kelime için 4 farklı karşılık bulalım. Bunlar aşağıda [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir bilginin normal gösterimidir. Örneğin bir çok terimlinin (polynom) normal gösterimi üssel olarak büyükten küçüğe doğrudur. Değer olarak x2+x+20 ile x + 20 + x2 aynı olmasına karşılık bu çok terimlinin (polynom) normal şekli (canonical form) x2+x+20 ‘dir.

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde problem sınıflamada kullanılan sınıflardan birisidir. Bu sınıfa giren problemler için çözümleme zamanı arttıkça artan (super increasing) yapıya sahip olmaktadır. Buna göre her adımdaki çözümleme zamanı kendinden çözümleme zamanlarından daha fazladır. Problem yapı olarak artan zamanda çözüldüğü için de bu problem tiplerinin çokterimli zamanda (polynomial time) çözülmesi mümkün değildir. [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Hata algılama yaklaşımlarından birisidir. Bu yöntemde işlenmekte olan verinin dışında ilave bir kontrol verisi daha bulunur. Bu ilave bilgi ile bütün bilgi kontrol edilerek bilgide bir bozulma olup olmadığı kontrol edilir. Örneğin ağ iletişiminde gidip gelen bilginin kontrol edilmesinde veya CD gibi kayıt ortamlarında verinin bozulup bozulmadığının kontrol edilmesinde kullanılır. Çalışması: [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Sonlu durum makinaları bir çizim şeklidir. Bu çizim şeklinde çeşitli durumlar ve bu durumlar arası geçiş şekilleri gösterilir. Örneğin aşağıda basit bir kapı açma ve kapama makinesi verilmiştir: Yukarıdaki şekilde makine, açık durumdan kapalıya geçmek için kapama düğmesine basılmasını bekler. Tersi durumda da kapalıdan açığa geçmek için kapama düğmesinin basılmasını bekler. [...]

Görsel konu anlatımı: Get the Flash Player to see this content. var params = { ‘allowfullscreen’: ‘true’, ‘allowscriptaccess’: ‘always’, ‘wmode’: ‘transparent’ }; var attributes = { ‘id’: ‘video0′, ‘name’: ‘video0′}; var flashvars = { ‘file’ : ‘http://www.bilgisayarkavramlari.com/wp-content/uploads/kruskal.flv’, ‘width’ : ’400′, ‘height’ : ’280′, ‘controlbar’ : ‘bottom’, ‘dock’ : ‘false’, ‘icons’ : ‘true’, ‘logo.hide’ : ‘false’, [...]

Bu konunun görsel anlatımı eklenmiştir: Get the Flash Player to see this content. var params = { ‘allowfullscreen’: ‘true’, ‘allowscriptaccess’: ‘always’, ‘wmode’: ‘transparent’ }; var attributes = { ‘id’: ‘video1′, ‘name’: ‘video1′}; var flashvars = { ‘file’ : ‘http://www.bilgisayarkavramlari.com/wp-content/uploads/prims.flv’, ‘width’ : ’400′, ‘height’ : ’280′, ‘controlbar’ : ‘bottom’, ‘dock’ : ‘false’, ‘icons’ : ‘true’, ‘logo.hide’ [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Asgarai tarama ağacı, ağırlıklık bir ağda (weighted graph, yani her düğümü birbirine bağlayan yolların maliyeti (ağırlığı) olması durumu), bütün düğümleri dolaşan en kısa yolu verir. Örneğim aşağıdaki grafikte bütün düğümlere uğrayan en kısa yol işaretlenmiştir: asgari tarama ağacını veren en meşhur algoritmalar: Kruskal Algoritması Prims Algoritması Dijkstra Algoritması (Asgari tarama ağacının [...]

yazan : Şadi Evren ŞEKER Programlama yaklaşımlarından birisi olan fonksiyonel programlama günümüz dillerinin neredeyse tamamında kullanılmaktadır. Bu yaklaşımda matematik fonksiyonlarında olduğuna benzer bir şekilde alt programlar tanımlanmakta ve bu alt programların değişik argümanlar ile çalışması sağlanmaktadır. Bu yaklaşım basitçe: Kod tekrarını engellemekte ve aynı kodun farklı şartlar için tekrar tekrar çalışmasını sağlamaktadır Kodun okunaibilirliğini arttırmakta [...]

yazan: Şadi Evren ŞEKER yapısal programlama 1900lü yılların ortalarında programlama taleplerinin artması ile gelişen bir programlama felsefesidir. Buna göre programların analizi, tasarımları, kodlaması ve testleri arasındaki mantık uyumunu sağlamak amacıyla bir standarda gidilmiş ve aşağıdaki yapı çıkmıştır. Yapısal programlama amaç problemi alt parçalara bölerek bu parçaların çözümlerinin birleştirilmesidir. Bu yönüyle parçala fethet (Divide and conquere) [...]

yazan : Şadi Evren ŞEKER İki küme arasındaki ortak elamanların (sıralı olmak şartıyla) en uzun ortaklığını arar. Örnek: A-> {X,M,J,Y,A,U} B-> {M,Z,J,A,W,X,U} olarak verilmiş olsun. Bu iki kümenin, sırası bozulmadan ortak olan en uzun alt kümesi: LCS -> {M,J,A,U} olarak bulunur. Bu problem karmaşıklık açısından NP-hard problemlere bir örnektir. Aynı zamanda çözüm için önerilen yöntemler [...]

Yazan: Şadi Evren ŞEKER Bir problem tahlil ve çözüm yöntemi olan dinamik programlama yapı olarak parçala fethet yöntemine benzer. Tek farkı problemi parçalara böldükten sonra aynı problemin tekrarı olan parçaları bir kerede çözüp her tekrar için ayrı bir çözüm yapmamasıdır. Örneğin fibonacci serilerini ele alalım, Bu seriyi üreten örnek kod aşağıda verilmiştir: int fibonacci(int n) [...]

yazan: Şadi Evren ŞEKER Bu yöntem algoritma analizinde çok kullanılan, bir algoritmayı tahlil etmek veya yeni bir algoritma oluşturmak için kullanılan yaklaşımlardan birisidir. Bu yaklaşıma göre problem ufak ve çözülmesi nispeten daha kolay olan parçalara bölünür. Her parça ayrı ayrı çözüldükten sonra sonuçlar birleştirilerek genel problemin çözümü elde edilir.

yazan: Şadi Evren ŞEKER ontoloji (varlıkbilim) terim olarak olmak ya da olmamak kavramı üzerinde durur. Yani birşeyin var olup olmamasından, nasıl olduğuna kadar uzanan süreç ontolojidir. Bu anlamda, birşeyin var olup olmaması ile ilgilenen epistomolojinin üzerine, varlıkları gruplayan ve bu gruplar arası ilişkileri belirleyen bir katman olarak düşünülebilir. Ontolojinin kökleri felsefenin bir alt konusu olan [...]

yazan : Şadi Evren ŞEKER 2 farklı önermenin aynı anda gerçekleşmesi durumunu inceleyen kapıdır. Mantıkta buluna ve bağlacı şeklinde çalışır. Bu durumu aşağıdaki örnek üzerinde inceleyelim. Aşağıda iki farklı önerme verilmiştir: 1. üniversitede öğrenci olmak 2. devre analizi yapabilmek bu durum aşağıdaki tabloda ve bağlacı ile ifade edilmiştir: üöo day VE (And) 0 0 0 [...]

yazan: Şadi Evren ŞEKER önerme mantık bilimi açısında anlam taşıyan en ufak olgudur. Örneğin: “insanın iki gözü vardır” bir önermedir. Bu önermelerin gerçek hayattan alınması zorunlu değildir. Örnemenin sonucu, önerildiği gibi gerçekleşirse bu durumda önermenin sonucu olumludur. Aksi durumda, yani önerildiği gibi bir sonuçla bitmezse bu durumda önermenin sonucu olumsuzdur. Önermenin sonucu: Doğru anlamlı ise [...]