Yazan : Şadi Evren ŞEKER Yapay zeka çalışmalarında kullanılan araçlardan birisi de, veri ve veri kümeleri arasındaki birliktelik kurallarının (munasebet kurallarının, association rule) belirlenmesidir. Özellikle büyük veri tabanı (very large database, VLDB) çalışmalarından çıkan, münasebetlerin tespiti problemi için çeşitli yöntemler ortaya atılmıştır. Yöntemlerin detayına geçmeden önce problemi daha iyi tanıyabilmek için bir örnek verelim. Örneğin [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, özellikle veri yapısı (data structures) konusunda kullanılan bir yöntemdir. Basitçe bir bağlı listeye (linked list) erişimi hızlandırmak amacıyla, listenin üzerinde bir fihrist (index) oluşturmayı hedefler. Örnek olarak kullanacağımız sayılar aşağıdaki şekilde verilmiş olsun : 2,7,15,37,43,98,123,155 Bu sayıları tutan ve hızlı bir şekilde arama yapan veri yapısını geliştirmek istiyoruz. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Başta istatistik olmak üzere, aralarında bilgisayar bilimlerinin de bulunduğu pek çok alanda kullanılan bir mesafe ölçüm sistemidir. Diğer ölçüm sistemlerinden en belirgin farkı, mesafe ayırımını elipsel bir düzlem üzerinde yapmasıdır. Basit bir elipsi ele alırsak: Elipsin x eksenindeki genişliği, y eksenindeki boyuna göre daha kısadır. Bu durumda elips üzerinde dağılmış [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, bilgisayarda yazılan bir kodun, derlendikten sonra bilgisayarda çalışması için geçen zamanın nasıl hesaplandığını açıklamaktır. Bu yazıyı okumadan önce, aşağıdaki yazıların okunması faydalı olacaktır: İşlemci Zamanlama (CPU Scheduling) İşlemci Zamanları (CPU Timing) İşlemci Meşguliyeti (CPU Utilization) Çok sayıda kod yazıyor ve bu kodları bilgisayarımızda çalıştırıyoruz. Bir programın çalışma [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Literatürde sonlu eleman yöntemi (finite elemant method) veya sonlu eleman tahlili (finite element analysis) olarak geçen konudur. Bu çalışmanın amacı, herhangi bir problemi sonlu sayıda elemana indirgemek ve bu elemanların çözülmesi sonucunda istenen neticeye ulaşmaktır. Örneğin Lego parçalarından bir ev yapılması sonlu eleman yönteminin kullanılmasıdır. Daha kullanışlı bir örnek olarak [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, prolog, programlama dilini kullanarak basit fonksiyon tanımlarını ve listelerin yönetimini açıklamaktır. Fonksiyon ve Haber Kavramları Prolog dilinde, yazılan her satır bir haber (predicate) olarak düşünülebilir. Örneğin haftanın birinci günü Pazartesidir bilgisi, prolog açısından bir haberdir. Bunu aşağıdaki şekilde prologda kodlayabiliriz: gun(1,’Pazartesi’). Ardından sorgulamak için, bağlanmamış bir değişken [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Matematikte, sayı teorisinde (number theory), pozitif bir sayının kendinden küçük ve kendisini tam bölen sayıların toplamı şayet sayının kendisine eşitse bu sayıya mükemmel sayı ismi verilir. Literatürde, bu tanıma uyan en küçük sayı 6 olarak geçer. Benim kişisel görüşüm aslında bu tanıma uyan en küçük mükemmel sayının 1 olduğu yönündedir. [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, MS Power point 2010 programına hızlı bir başlangıç yapmak ve basit bir sunum hazırlayacak bilgiyi sunmaktır. Program, ilk kez açıldığında, aşağıdaki şekilde boş bir sunum ile başlar: Bu ekranda, üst tarafta duran araç çubuklarının dışında, ekranın en solunda slayt sıralayıcısı ismi verilen ve sunumda bulunan slaytları gösteren [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, bir içerik yönetim sistemi olan (CMS) Dolphin 7 platformu üzerinde nasıl modül geliştirileceğini açıklamaktır. Bu yazı kapsamında örnek bir modül geliştirilecektir. Modülün iki farklı ara yüzü olacaktır. Birincisi sitede yer alması ve siteyi ziyaret eden kişilerin görmesini hedeflediğimiz ara yüzdür. İkincisi ise modülün yönetici ara yüzüdür. Modülümüzü [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, nesne yönelimli programlama kavramlarından birisi olan kapsülleme işlemini (encapsulation), C++ dili üzerinden anlatmaktır. Kapsülleme veya diğer adıyla veri kapsülleme işlemi, basitçe bir sınıfın (class) dışarıya karşı kapalı hale getirilmesi ve sınıfa erişimin kapsüllenmesi yani engellenmesidir. Bilindiği üzere, sınıflar, özelliklerden (properties) ve metotlardan (methods) oluşmaktadır. Veri kapsüllemesinin amacı, [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, C++ dilindeki soyut sınıf kavramını açıklamaktır. Daha öncede anlatılan soyut sınıf tanımını okuyabilirsiniz. C++ dilinde, soyut sınıflar içerisinde en az bir adet saf sanal metot (pure virtual function) bulunduran sınıflardır. Sanal fonksiyon konusu (virtual function) daha önce anlatılmıştır, detaylarına buraya tıklayarak bakabilirsiniz. Bir sanal fonksiyonun, saf olması, [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, bilgisayar mühendisliğinde okuyan, belki bütün öğrencilerin bir şekilde duyup öğrendiği pek çok teorem ve tezin tarihsel süreçte birbirini nasıl izlediğini ve basitçe neler olduklarını anlatmaktır. Aslında tarihsel gelişimin neresinden başlanacağı bir tartışma konusudur, şayet bilgisayarların doğadaki malzemelerden yapıldığını kabul edersek. Örneğin bilgi depolamak için kullandığımız günümüz harddisk’lerinin [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bu yazının amacı, parçala fethet yaklaşımı (divide and conquere) kullanarak matris çarpımı işlemini gerçekleştirmektir. Bu uygulamada JAVA dili kullanılacaktır. Öncelikle matris çarpımını hatırlayalım. 2×2 boyutlarında A ve B matrislerinin çarpılıp C matrisine yerleştirilmesi aşağıdaki şekilde gösterilmiştir: Bu çarpma işleminde, lise matematiğinden hatırlanacağı üzere her elemanın değeri için o satır ve [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Vektör işlemciler, en kısa tanımıyla, bir işlemcinin (processor), vektör şeklindeki ardışık veriler üzerinde bir adımda işlem yapabildiği işlemcilerdir. Normalde, bir işlemci, işleyeceği veriyi aldıktan sonra (fetch) bu veri üzerinde gerekli olan işi tamamlar. Buradaki veri genelde basit tipte bir veridir ve işlem atomik yapıdadır. Vektör işlemcilerde de yapılan iş, normal [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Temel olarak , çoğu bilim dalında kullanılan bir prensiptir. Prensip, basitçe bir olayın basit olanının daha doğru olduğudur. Bunu açıklarken “primus inter pares” mantığı kullanılabilir. Yani eşitlerden birincisi olarak Türkçeye çevrilebilecek Latince terime göre, iki durum eşitse bunlardan birisinin öncelikli olması söz konusu olabilir. Örneğin A şehrinden B şehrine giden [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, programlama dillerini sınıflandırmak ve bir programlama dilinin özelliklerini belirtmek için kullanılan bir terimdir. Genellikle literatürde prosedürel programlama (procedural programming) olarak da geçmektedir. Emirli programlama ile kastedilen, bir programlama dilindeki komutların satır satır emirlerden oluşmasıdır. Örneğin bir robota komut verecek olsaydık: Kolu 10 derece sağa döndür 2 metre yürü [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde hemen hemen bütün programlama dillerinde kullanılan döngülerin iç içe kullanılmasına (kucak kucağa, nested) verilen isimdir. Buna göre bir döngü (loop) bir dönüşünü tamamlamadan diğer bir veya birkaç döngü dönme işlemi gerçekleştirebilir. Örneğin aşağıdaki kod parçasını ele alalım: for(int i = 0 ;i<5;i++){ // dış döngü for(int j = [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde, veri güvenliği konusunda kullanılan ilkel bir yer değiştirme şifrelemesidir (transposition cipher). Sistem çalışma şekli açısından simetrik şifrelemedir (symmetric cipher) ve iki tarafında elinde doğru anahtar bulunduğunda (gönderen ve alan) çalışmaktadır. Basitçe bir çubuğun etrafına bir mesajın sarılması ile elde edilen mesaj şifreli mesajdır. Yukarıdaki şekilde sarmal şifrelemesi ile [...]

Yazan : Selda Berker Giriş Level of detail ( LOD – ayrıntı düzeyi ), CPU ve GPU’nun güçlü olmadığı durumlarda kullanılan popüler bir konudur. Bu fikir high-level bir görüntüye benzeyen, fakat CPU ve GPU tarafında işleme için daha az veri gerektiren bir nesnenin, daha kaba seviyede geometrik sunumunu yapabilmek için kullanılmaktadır. Bazı durumlarda GPU, büyük [...]

Yazan : Selda BERKER Steganografi, mesajı gömme yoluyla bilgiyi saklama sanatı ve bilimidir Bu yaklaşım, bir nesnenin içerisine bir verinin gizlenmesi olarak da tanımlanabilir. Bu yaklaşımla ses, sayısal resim, video görüntüleri üzerine veri saklanabilir. Görüntü dosyaları içerisine saklanacak veriler metin dosyası olabileceği gibi, herhangi bir görüntü içerisine gizlenmiş başka bir görüntü dosyası da olabilir. Bu [...]

Yazan: Bağış Can Rona Stream Cipher, rastgele alınmış kısa bir karakter dizisini daha uzun bir dizi haline getiren şifreleme algoritmasıdır. Giriş karakter dizisi “anahtar” olarak adlandırılırken, uzun çıkış karakter dizisi ise şifrenin “akışı” olarak adlandırılır. Stream Cipher paylaşılan anahtar şifreleme yöntemlerinde kullanılır. Scream Cipher’ın amacı ise yazılımlara çok hızlı uygulanabilen Stream Cipher’ı dizayn etmektir. Scream [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinin önemli konularından birisi olan veri güvenliği (cryptography) konusunda kullanılan önemli algoritmalardan birisidir. Şifreleme algoritması temel olarak yahut (XOR) işleminin zorluğuna dayanmaktadır. Yani basitçe bir bilgi rastgele herhangi başka bir bilgi ile XOR işlemine tabi tutulursa, orjinal bilginin geri elde edilmesi imkansızdır. Temel olarak yahut (XOR) şifrelemesi (XOR Cipher) [...]

Yazan:Nedai Bahadır KURU Giriş Zigzag şifreleme(Rail Fence Cipher) var olan karakterlerin belirli bir permütasyon kullanılarak yer değiştirmesi prensibine dayanan bir transposition şifreleme formudur. Adını şifreleme yönteminin biçiminden dolayı bu şekilde almıştır. Şifrelenecek olan metin(plain text) aşağı doğru ve diagonal olarak hayali raylara doğru iner. En alttaki hayali raya geldiğinde tekrar yukarı doğru çıkar ve en [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Edebiyatta bir sanat olan aksi müfret, bir kelimenin ya da bir cümlenin baştan ve sondan okunuşunun aynı olması durumudur. Bazı kaynaklarda bedii sanatı olarak da zikredilmektedir. Örneğin Yasin sûresi 40. ayette (Küllün fi felek) “Aya erişmek güneşe düşmez. Gece de gündüzü geçemez. Her biri bir yörüngede yüzerler.” (Yasin: 40) Âyetteki [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar grafiklerinde kullanılan ve bir şeklin aydılantılması sonucunda ekranda bu şekil ile ilgil oluşan her imgeciğin (pixel) nasıl görüldüğünü hesaplamaya yarayan yöntemin ismidir. Basitçe yansıma, yayılma ve parlama sonuçlarının interpolasyonudur. Yukarıdaki şekilde bu 3 ekti ayrı ayrı resimlerde gösterilmişt ve son resimde (en sağdaki) bu üç ektinin interpolasyonu olan son [...]