Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir sistemin düzensizliğini ifade eden terimdir. Örneğin entropi terimini bir yazı tura atma işleminde 1 bitlik (ikil) ve %50 ihtimallik bir değer olarak görebiliriz. Burada paranın adil olduğunu ve yazı tura işleminin dengeli bir şekilde gerçekleştiğini düşünüyoruz. Şayet para hileli ise o zaman sistemin entropisi (üretilen sayıların entropisi) %50′den daha [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Yapısal sorgulama dili (SQL) ilişkisel veritabanı yönetim sistemlerinde (relational database management system) kullanılan ve sistem üzerinde programcının istediği veriyi organize etmesi, sorgulaması, ekleme veya değiştirme yapması kısacası veriyi yönetmesi amacına yöneliktir. SQL kullanımı ve yapısı itibari ile bir komut satır dili olarak da düşünülebilir. Yani kullanıcılar bir komut satırında komutları [...]

Yazan  : Şadi Evren ŞEKER Yazılım mühendisliği (software engineering) ve veritabanı tasarımı (database design) konularında sistem modellenmesi aşamasında sıkça karşılaşılan bir problem de sistemde modellenen unsurlar (entity) arasındaki ilişkinin (relationship) vücubiyetidir ( modality ) . Bu terim bir unsurun diğerini gerektirmesi anlamında kullanılmaktadır. Mesela sistemimizde bir çalışan bir de kısım (department)  unsuru bulunsun. Her çalışanın [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Yazılım mühendisliği (Software engineering) ve veritabanı tasarımında (database design) sıkça kullanılan bu çizim yöntemine göre, modellenmek istenen sistemdeki unsurlar (Entities) çıkarılarak bu unsurlar arasındaki ilişkiler (relationships) tanımlanır. Unsurların özellikleri (attributes), anahtarları (keys) belirlenerek sistemin tamamını kapsayan bir model çizilir ve bu model üzerinde tasarım yapılır. Tasarımın bitmesinin ardından, tasarımdaki bütün [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Veritabanı teorisinde iki tablonun; veya ERD çiziminde iki unsurun (entity) arasındaki ilişkinin anlık görüntüsüne (Instance) verilen isimdir. Bir ilişkiyi kümeler arası ilişkiye benzetmek mümkündür. Buna göre her unsurun üyesi olan kayıtlar (records) ile diğer unsurların üyeleri arasındaki ilişki aslında aşağıdaki örnekte olduğu gibi gösterilebilir: Yukarıdaki örnekte bir çalışan unsurunun, kısım [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bilgisayar bilimlerinde ilişki kavramı çok çeşitli anlamlarda kullanılabilir. Örneğin nesnelerin birbiri ile olan ilişkisi veya veritabanındaki tabloların ilişkisi gibi. Veritabanı teorisindeki tablo ilişkisi Temel olarak bir ilişkisel veritabanını modellemekte kullanılan ERD (Unsur ilişki çizimi, entity relationship diagram) üzerinden bir ilişkiyi anlamak mümkündür. Bilindiği üzere bir ERD, unsurlardan (entities) oluşmaktadır ve [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Veritabanı tasarımında (database design) ve yazılım mühendisliğinde (software engineering) sıkça kullanılan bir tasarım yöntemi, modellenmek istenen sistedemki unsurları çıkararak bu unsurların özelliklerini ve bu unsurlar arasındaki ilişkileri tutmaktır. Temel olarak bir unsur nesne yönelimli programlama mantığında olan her nesneye benzetilebilir. Ancak bir unsurun bir nesneden temel farkı, ihtiyaç duyulduktan sonra [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Veri tabanı yönetim sistemi terimi tam olarak bir veri tabanını ve bu veri tabanı üzerindeki yönetim ile ilgili bütün yazılımları kapsamaktadır. Veri tabanlarını iki seviyeye ayırmak mümkündür: Mantıksal Katman (Logical Layer) Fiziksel Katman (Physical Layer) Buna göre mantıksal katman olan ve izafi olarak üstte ifade edilen katman insan düşüncesine daha [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Özellikle özetleme fonksiyonları ve tablolarında (hashing function and tables) kullanılan ve tabloya girdi yapılması (insertion) okuma ve veriye ulaşmaya göre daha basit olan bir yöntemdir. Basitçe tek bir özetleme fonksiyonu (hashing function) kullanır ve çakışma (conflict) olması durumunda boş adres bulana kadar sırasıyla adresin altına bakar. Aşağıdaki örnek üzerinden anlamaya [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Özetleme fonksiyonlarının çalışma şekli, uzun bir girdiyi alarak daha kısa bir alanda göstermektir. Amaç girende bir değişiklik olduğunda bunun çıkışa da yansımasıdır. Buna göre özetleme fonksiyonları ya veri güvenliğinde, verinin farklı olup olmadığını kontrol etmeye yarar ya da verileri sınıflandırmak için kullanılır. Anlaşılması en basit özetleme fonksiyonu modülo işlemidir. Buna [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER Bir graf şayet bağlı grafsa ve hiç döngü içermiyorsa bu grafa ağaç adı verilir. Bilgisayar bilimlerinin önemli veri tutma yöntemlerinden birisi de ağaçlardır. Buna göre veriler bir ağaç yapısına benzer şekilde (kök gövde yapraklar) tutulur. Örneğin yukarıdaki ağaç tasvirinde 7 düğümden (node) oluşan ve yapraklarında (leaf) 4 düğüm bulunan bir [...]

Yazan : Şadi Evren ŞEKER İki sayının ortak bölenlerinin en büyüğü ile kastedilen iki sayı çarpanlarına ayrıldığında ortak çarpanlarının en büyüğüdür. Örneğin 27 ve 18 sayılarının en büyük ortak bölenleri 9 dur çünkü 9 iki sayıyı da böler, ve iki sayıyı da bölen daha büyük ortak bir sayı yoktur. iki sayının ortak böleninin en büyüğünün [...]

Yazan:Şadi Evren ŞEKER Veri tabanı tasarımında kullanılan bir dil çeşidi olan veri tanımlama dillerindeki ama bir veri tipini (çoğu zaman ilişkisel veri tabanlarında bir tablodur) tanımlayıp ilk defa oluşturulurken kullanılır. Örneğin veri tabanı üzerinde bir tablo oluşturmaya yarayan “create” komutu veri tanılmama dili komutlarındandır: create table ders ( dersno integer, dersadi char(20), kredisi integer); 132 [...]