Soru 0) Ekrana adınızı, soy adınızı ve numaranızı bastıran tam bir JAVA kodu yazınız, kodunuzun konsoldan derlenip çalıştırılması komutlarını yazınız. (10 puan)

Soru 1) Aşağıdaki sorulara birer cümle ile cevap veriniz: (10 puan)

1. Serileme (Serialisation) nedir?

   Bir nesnenin dizgi (String) haline dönüşmesi ve dosya, ağ vb. gibi ortamlar üzerinde dizgi olarak saklanması / yollanmasıdır.

2. JAVA’da neden çok işlemli programlama (multi processed programming) bulunmaz?

   JAVA, platform bağımsız bir geliştirme ortamıdır, dolayısıyla JVM isimli sanal bir makine üzerinde çalışır ve bütün JAVA uygulamalarının bu sanal makine içerisinde kalması beklenir. Dolayısıyla yeni bir işlem (process) üretilmesi halinde JVM dışına çıkılacağı için, çoklu görevlerin (multi tasking), lifler (threads) vasıtasıyla çözülmesi mümkündür, ancak çoklu işlem (multiprocess) JAVA dilinde desteklenmez.

3. JAVA’da çoklu miras (multiple inheritance) nasıl yapılır?

   Arayüzler kullanılarak (interfaces) yapılabilir (örneğin bu sınavdaki 2. soruda hem extends Thread hem de implements Runnable örneğinde olduğu gibi)

4. Delegasyon (Delegation) ilişkisi nedir?

   Bir sınıfın, diğer bir sınıfa kılıf olması ve yapılan işlemlere aracılık etmesine verilen isimdir. Örneğin kişisel bir muayenehanede yapılan işlemler aslında doktorun yaptığı işlemlerdir.

5. Oluşum (composition), birliktelik (Association) ve münasebet (aggregation) ilişkileri arasında ne fark vardır?

   Oluşum, birliktelik ve münasebetin genel ismidir. Birliktelik, iki nesneden birinin diğeri içerisinde yaşamasına, münasebet ise bir nesnenin diğerine atıfta bulunarak içermesine verilen isimdir.

Soru 2) Programcı Ali, ekrana sırasıyla A ve B yazdırma için aşağıdaki kodu yazıyor. (örneğin ekranda “ABABABAB” görmek istiyor). Aşağıdaki kodda, lifler (thread) açısından oluşan problemleri/eksikleri tanımlayınız, ve kodu çalışır hale getiriniz. (25 puan)

Tam çözüm aşağıdaki şekildedir:

Dikkat edilecek hususlar:

extends eden sınıf doğrudan start() edilebilirken implements eden sınıf öncelikle Thread’in yapıcı fonksiyonuna (constructor) parametre verilmeli ardından Thread start() edilmelidir.

İki thread arasında ortak bir değişken kullanılarak senkranizasyon yapılabilmesi için paylaşılmış bir değişkene (shared variable) ihtiyaç duyulur. Oysaki yazılan hatalı kodda (yukarda) her sınıf için yeniden bir değişken tanımlanmıştır. Bu durumda iki farklı değişken bulunacak ve birbiri ile ilgisi kalmayacaktır.

Soruda istenilen senkranizasyon sonucunda ABABA şeklinde bir çalışma beklenmektedir. Oysaki soruda x değişkeni öncelikle 1 olarak atanmıştır. Bu değerin 0 olarak başlaması gerekir.

Senkranizasyon için sınıflardan birisi 0 diğeri 1 durumunda çalışmalıdır. Hatalı kodda ikisi de aynı durumda beklemektedir. Bu durum ölümcül kilitlenmedir (deadlock).

Senkranizasyon sonucunda liflerin (threads) tekrar tekrar çalışabilmesi için sırayı diğer life(thread) geçirmesi gerekir. Bu durumda 1 bekleyen lif, işi bittikten sonra 0, 0 bekleyen lif ise işi bittikten sonra 1 bekleyen lifi uyandırmalıdır.

class A extends Thread{
	test x;
	public A(test x){
		this.x = x;
	}
	public void run(){
		while(true){
			while(x.x==1){
			  try{
			      Thread.sleep(100);
			    }catch(Exception e){}
			}
			System.out.print("A");
			x.x=1;
		}
	}
}
class B implements Runnable{
	test x;
	public B(test x){
		this.x = x;
	}
	public void run(){
		while(true){
			while(x.x==0){
			    try{
				Thread.sleep(100);
			    }catch(Exception e){}
			}
			System.out.print("B");
			x.x=0;
		}
	}
}
public class test{
	public int x=0;
	public static void main(String args[]){

		test p = new test();
		A a = new A(p);
		B b = new B(p);
		Thread t = new Thread (b);
		a.start();
		t.start();
	}
}

Soru 3) (35 puan)

1. Bir metin dosyasını açıp içinden veri okuyunuz.

2. Okuduğunuz verinin içerisinde email adresi olup olmadığına bakınız (emailler için “@” işaretinden önce istenilen boyutta harf ve sayı karışımı “.” işaretiden önce yine istenilen boyutta harf ve sayı karışımı, “.” İşaretinden sonra ise com, edu, org veya net gelebileceğini kabul edebilirsiniz), şayet bir email’e rastlarsanız kendi yazdığınız bir istisna fırlatınız (throw exception).

3. Bir önceki şıkta istisna fırlatılması halinde bu email adresini, “Silindi” dizgisi(string) ile değiştiriniz.

Dikkat edilecek iki önemli husus, StringTokenizer ve RegularExpression kullanımıdır. Ayrıca istisna yakalama için farklı modeller kullanılabilir, yukarıdaki kodda en basit yol seçilmiştir.

Örnek bir dosya için çıktı aşağıdaki şekildedir:

Soru 4) Swing kütüphanesi kullanarak 500×500 boyutunda bir ekran oluşturup tam ortasına isminizi yazdırınız. İsminizin etrafına, isminizi çerçeveleyen bir dikdörtgen çizdiriniz. (20 puan)

Yukarıdaki kodun çıktısı aşağıdaki şekildedir:

1,393 views

1. Bir masa lambasının 4 farklı durumu bulunabilmektedir. Kapalı, az ışık, orta ışık ve çok ışık seviyelerinde yanabilen bu lambayı nesne yönelimli olarak programlayınız. Herhangi bir insanın bu lambanın durumunu değiştirebilmesi ve lambanın mevcut durumunu görebilmesini sağlayınız. (JAVA dilinde sadece gerekli sınıfları yazınız) (10 puan)

   Masa lambasında durumu tutan bir değişkene ve bu durumu değiştiren bir metoda ihtiyaç duyulmaktadır. 4 farklı durum olduğu için en uygun değişken int tipidir.
   

   

   Yukarıdaki kod doğru olmakla birlikte, insan sınıfında yapıcı fonksiyon içerisinde masa lambası tanımlanmaması kabul edilebilir (insanın masa lambası olabilir ama her insanın masa lambası olmak zorunda değildir). Veya durumu döndüren fonksiyon (durumuBildir) değer döndürmek yerine ekrana durumu basabilir, veya String tipinde kapalı, az, orta ışık, çok ışık şeklinde değerler döndürebilir. Benzer şekilde yeniDurum fonksiyonu paramatre olarak int yerine String tipinde değer alabilir. Bu açıklamada olduğu üzere makul kabul edilebilecek değişken tipinde ve fonksiyon yapısında değişiklik olabilir.
   

    

2. Bir bankanın ATM cihazına gelen müşteriler, giriş (şifre yazarak), para yatırma, para çekme ve bakiye sorgulama işlemlerini yapabilmektedir. Bu sistemi nesne yönelimli olarak modelleyiniz, ihtiyaç duyuluyorsa ilave sınıfları da tanımlayınız. Her sınıfın metotlarını ve özelliklerini belirtiniz ve modelinizi JAVA dilinde kodlayınız. (30 puan)

   

       

3. Aşağıda verilen sınıfların özellik ve metotlarının isimlerini yazınız. Bu sınıflardan hangilerinin arasında ilişki olduğunu ve bu ilişkinin çeşidini yazınız.

   {çember, daire, nokta, şekil, doğru, kare, yamuk, piramit, küp, silindir }

   Yukarıdaki tanımınız ışığında, bir şekil vektörünü parametre olarak alıp bu vektördeki elemanların alanlarını hesaplayan fonksiyonu JAVA dilinde kodlayınız. (Bu sorudaki vektör kelimesi, java.util.Vector sınıfını ifade etmektedir, sorudaki hesaplama fonksiyonu dışında kod yazmanız gerekmemektedir ancak isterseniz sınıfların metotlarını ve özelliklerini kod yazarak da gösterebilirsiniz. Sınıflar arasındaki ilişkilerin isimlerini her durumda yazınız.) (50 puan)

    

   

   

    

   1. Aşağıdaki kod parçasının ekran çıktısını yazınız (10 Puan):

      int x = 6; // 110

      int y = 3; // 011

               // 101 = ^

               // 010 = 2

      // 111 = |

      System.out.println(x^y|2);

      if(++y == 3&& x<6 )

      System.out.println(y);

      System.out.println(y);

      Not: Bu sorunun cevabı hem “Thinking in JAVA” kitabında hem de “JAVA Tutorial” içeriğinde bulunmaktadır.

      7
      

      3
      

      Yukarıdaki ilk işlem x^y işlemidir ve ikilik tabanda XOR işlemi olarak çalışır. Bu durumad 6 = (110)₂ ve 3 = (011)₂ olarak çevrildikten sonra aralarında özel veya (xor) operatörü çalıştırıldığında, 101 sonucu bulunur. Ardından gelen tek boru (pipe) işlemi ise ikilik tabanda veya (or) işlemidir ve (101)₂ | (010)₂ şeklinde düşünülmelidir. Bu işlemin sağ tarafı 2 sayısının ikilik tabandaki karşılığıdır. Bu işlemin sonucu da (111)₂ olarak bulunur ki bu değer onluk tabanda 7 yapar.
      

      Ardından gelen if satırında önce x değerinin 6′dan küçük olup olmadığı kontrol edilir. Bu kontrol doğru değildir (false) dolayısıyla if satırındaki ikinci kısım çalışmaz. Yani y++ == 3 satırı çalışmaz. Bunun sebebi JAVA dilindeki kısa devre (short circuit) uygulamasıdır. Ve işlemi ile birbirine bağlı olan if kontrollerinde sol tarafın false dönmesi halinde sonuç flase olacağı için sağ tarafa bakılmaz. Ayrıca bu if satırının altında olan if bloğu da sonuç false olduğu için çalışmaz ve ikinci println fonksiyonu ekrana basılmaz.
      

      Son satırdaki println fonksiyonu ise y’nin orijinal değeri olan 3′ü ekrana basar.
      

       

   “Bilgisayarların, bilgisayar bilimindeki yeri, teleskopların, astronomi bilimindeki yerinden fazla değildir.” — Dijkstra
   

974 views

• Kaba kuvvet ile ayrık logaritma alma yöntemi mod n için en kötü n deneme gerektirir.
  
• Bebek ve dev adımlar algoritması Dev adım = d olmak üzere en kötü ihtimalle( n/ d + d -1) adım gerektirir.
  
• Shank’s algoritması için i ve j değerlerine bağlı olarak n/i ve n/j deneme yapılır, toplamda n/i + n/j denemedir.
  
• Pohlig Hellman algoritmasında n-1 çarpanlarına ayrılarak her çarpan için denklem çözülür. N-1 sayısının çarpanlarının toplamı m olmak üzere toplamda m deneme yeterli olur.
  
• Index Calculus yönteminde n sayısının n-1 sayısının çarpanlarının toplamı m olmak üzere, bu çarpanlardan elde edilen en yakın sayı da k olmak üzere m + (n-k) deneme yapılır.
  

Yukarıdaki algoritmalar ışığında, en kötü algoritma tartışmasız olarak Kaba kuvvettir.

Ardından şartlı olarak aşağıdaki sıralamalar yapılabilir. Aşağıda örnek bir iki sıralama verilmiştir.

i.j > m ise ve i+j > n-k ise ve m > d ise

Shanks > Index Calculus > Pohlig Hellman > bebek ve dev adımlar

i.j > m ve n-k > i + j ise ve d > m ise

Bebek ve dev adımlar > Index Calculus > shanks > pohlig hellman

Soru 1) Alice ile Bob arasındaki mesajlaşmaya saldıran Charlie, Pohlig Hellman algoritmasını kullanıyor ancak beklenenden daha hızlı mesajı çözüyor. Charlie, algoritmanın hızlanması için bebek adımları ve dev adımlarını (baby step, giant step) kullandığını söylüyor. Sizce hangi adımda nasıl bir iyileştirme yapmış olabilir? (25 puan)

Pohlig hellman algoritmasının çarpanları hesaplanırken (Algoritmadaki C terimleri), o anda kullanılan çarpanın tabanında bütün logaritmaların bulunması gerekir. Örneğin mod 5 için 5 farklı ayrık logaritma hesaplanmalıdır ve bu logaritmalar şekline yazılan formülden elede edilir. Bu logaritmaların hesaplanması sırasına bebek ve dev adımlar kullanılabilir.

Soru 2) 2 tabanında 6 değerini
Z₁₁, için baby step giant step kullanarak çözünüz. Diğer bir deyişle x : 2^x = 6 mod (11) sistemi için x değerini bulunuz. (20 puan)

Dev adım olarak 4 alalım:

Yukarıdaki değerlerden 6. 2^-8 mod 11 = 2¹ mod 11 değeri olarak bulunur.

Bu durumda log ₂ 6 = log ₂ 2¹ 2⁸ mod 11 bulunur ki buradan denklem çözülmüş olur ve log ₂ 6 = 9 bulunur.

Soru 3) Diffie Hellman Anahtar değişim algoritmasını kullanarak 3 farklı kişi aynı anahtarı paylaşımını sağladığınızı düşünün. Ayrık logaritma çözen herhangi bir algoritma ile bu değişime nasıl saldırırsınız. Anahtar değişim modelinizin en zayıf noktası neresidir? (25 puan)

Kullanılabilir. Ortak bir mod kabul ederek herkes kendi gizli anahtarını diğer iki kişiye ulaştırırsa, üç kişide de aynı anahtar olmuş olur.

Örneğin

A -> 3

B -> 7

C-> 11

Sayılarını gizli anahtar olarak alıyorlar. Açık anahtar olarak 5 ve 29 kararlaştırılmış olsun. tarafların oluşturduğu sayıları inceleyelim:

A-> 5 ³ mod 29 = 9

B-> 5 ⁷ mod 29 = 28

C-> 5 ¹¹ mod 29 = 13

Bu ilk hesaptan sonra, bir daire şeklinde, (yani örneğin A -> B -> C -> A sırasıyla)

A’daki sonuç B’ye

B’deki sonuç C’ye

C’deki sonuç A’ya geçiriliyor ve tekrar herkes kendi gizli sayıları ile üst hesaplıyor.

A-> 13 ³ mod 29 = 22

B-> 9 ⁷ mod 29 = 28

C-> 28 ¹¹ mod 29 = 28

Son olarak bu döndürme işlemini tekrar yapıp anahtar değişimini hesaplamış oluyoruz:

A-> 28 ³ mod 29 = 28

B-> 22 ⁷ mode 29 = 28

C-> 28 ¹¹ mod 29 = 28

Görüldüğü üzere tarafların tamamında 28 sonucu bulunmuştur.

Yukarıdaki bu sayısal örneği aşağıdaki matematiksel durulmada göstermek mümkündür:

İlk hesaplamada :

A-> p ^a mod g

B-> p ^b mod g

C-> p ^c mod g

Değerlerini hesaplıyorlar (a,b ve c sırasıyla A, B ve C taraflarının gizli sayıları)

Ardından bu sayılar sırayla komşulara iletiliyor:

A-> p ^ca mod g

B-> p ^ab mod g

C-> p ^bc mod g

Değerlerini hesaplıyorlar. Son olarak 2. Değiştirme ile birlikte tarafların hepsinde p abc mod g deperi bulunuyor.

Bu değişim aşağıdaki üçgen ile de gösterilebilir:

Sırasıyla dönüşüm yapılmaktadır. Dolayısıyla her geçişten sonra taraflardaki değerler aşağıda gösterilmiştir:

Yukarıda, 3 geçişin her birisinde taraflarda olan sayı değeri gösterilmiştir.

Saldırgan taraf, yukarıdaki modele, geçirilen değerlerden en az iki tanesini ele geçirerek ve en az iki adet ayrık logaritma çözerek erişebilir. Şayet tek bir değeri ele geçirip ayrık logaritmasını çözerse, tek tarafın anahtarını bulur. Bu bulunan değer ise diğer anahtarlar bilinmediği için bir işe yaramaz. Sadece diğer anahtarların bulunmasını kolaylaştırır.

190 views

Vize soruları ve çözümleri aşağıda verilmiştir:

Soru 1) Kullanıcıdan bir sayı okuyarak, ekrana, aşağıdaki şekilde, verilen boyutlarda bir kare matrisin bütün elemanları 0 ve sadece ortadaki elemanları 1 olan bir artı yazdırınız. (boyut çift sayı ise, artı iki sütun ve satırdan, tek sayı ise tek satır ve sütundan oluşabilir)

Soru 2 ve 3 için Parametre olarak bir sayı alan, aldığı bu sayıdan küçük, en büyük asal sayıyı döndüren fonksiyonu yazınız.

Soru 2) Döngü kullanarak (iterative) olarak

Soru 3) Özyineli (recursive) olarak

Soru 4) Kullanıcıdan bir sayı okuyarak, okunan sayının 2 tabanında logaritmasını yaklaşık tam sayı olarak bastırınız. (örneğin 30 sayısının 2 tabanındaki logaritması, 30 sayısı 16 ve 32 sayıları arasında olduğu için 4 veya 5 olarak bulunabilir)

195 views

Quiz soruları ve çözümleri aşağıdaki şekildedir:

1. Bir oylama için program yazmanız isteniyor. Oylamaya katılan 5 aday bulunuyor ve bu adayların numarası (1′den 5′e kadar bir sayı) oy pusulasına yazılarak oy kullanılıyor. Programınızda 10 adet oyu okuyup ekrana adayların aldıkları oy miktarını basan bir program yazınız. Kullanılan oyun 1-5 arasında olmaması halinde problemi istisna yakalama ile çözünüz.

Çözüm

Oylama programında basitçe her oyun tutulduğu bir oy pusulası ve bir de oy verilen adaylar olacağını düşünebiliriz. Bu durumda oy pusulası ve aday isimli iki adet sınıf tanımlayıp bu sınıfların kodlamasını aşağıdaki şekilde yapabiliriz.

Yukarıdaki kodda, aday bilgisi tutuluyor. Programımızda olması gereken bilgi, adayın numarası ve oy sayısıdır. Biz de bu bilgileri tutan iki adet değişken tanımlıyor ve bu değişkenlerin getter/Setter fonksiyonlarını kodluyoruz. Ayrıca sınıfın inşa fonksiyonunda (constructor), başlangıç olarak oy sayısını 0 yapıyoruz. Son olarak adayların oy sayısını arttıran bir metot yukarıdaki kodun sonunda yer almaktadır. Basit bir arttırma işlemidir.

Oy pusulasını tutan kod ise aşağıdaki şekilde kodlanmıştır:

Yukarıdaki kodda, görüldüğü üzere, oy pusulasında sadece kime oy verildiği bilgisi tutulmuştur. Bu bilgiyi kapsülleme gereği getter ve setter fonksiyonları ile erişilebilir halde sınıfta kodluyoruz.

Son olarak kodumuzu test etmek için bir main fonksiyonu yazalım:

Oy okuma işlemi için “oyoku” isimli fonksiyon yazılmıştır. Bu fonksiyonun özelliği, oyları okurken yanlış bir oy girilmesi durumunda, (oyların 1 ile 5 arasında olacağını hatırlayınız) bir istisna fırlatmasıdır. Bu istisna, try bloğu içerisinden çağrıldığı yerde yakalanır ve kodun 27nci satırında bulunan catch bloğu ile ekrana bir hata mesajı basılır. Şayet oy başarılı bir şekilde okunabilirse, bu durumda ilgili oy pusulasına (ki toplam 10 adet pusula bulunuyor) oy değeri kaydedilir. Şayet bir istisna burada oluşmamışsa kodun 25. Satırına geçebiliriz. İstisna oluşması durumunda kodun 25. Satırı hiç çalışmadan catch bloğuna gidilir.

Kodumuzun 25. satırında, adayların tutulduğu nesne dizisinin (object array) ilgili elemanının (hangi elemana oy verildiyse) oy miktarını 1 arttıran oysayisiniArttir() fonksiyonu çağrılır.

Son olarak kodun 31-33 satırları arasında, adayların oy durumları ekrana basılır.

Yukarıdaki kodda bulunan ve kendi istisnamız olan hatalioy sınıfını aşağıdaki şekilde kodlayabiliriz:

1. Bir banka yazılımı için aşağıdaki özelliklerle program yazmanız isteniyor. Sistemde tutulacak veriler:
   1. Hesap sahibinin ismi
   2. Hesap numarası
   3. Bakiye
   4. Hesap tipi (vadeli / vadesiz)

Yukarıdaki hesap bilgileri için aşağıdaki işlemleri yapmanız isteniyor:

1. Hesapların ilk değer olarak bakiyesinin 0 atanması gerekir.
2. Hesaba para yatırılabilir
3. Hesaptan para çekilebilir
4. Hesap bilgisi görüntülenebilir (sahibinin ismi, numarası, tipi ve bakiyesi)

1. 2. Sorudaki programınızı, 10 müşteriye hizmet verebilecek şekilde genişletin.
2. 2. Sorudaki programınızı, hesap hareketleri görüntülenecek şekilde genişletin. Buna göre bir hesap hareketinin, tarihi, saati, miktarı ve hesap numarası bulunur.

Çözüm:

Yukarıdaki sorunun çözümü için basitçe bir hesap nesnesi oluşturmamız yeterli olacaktır. Yukarıdaki 4. soru için hesap hareketlerini tutan ilave bir sınıfa daha ihtiyacımız olacak. Öncelikle, hesapların tutulduğu bir hesap sınıfını programlayarak başlayalım.

Soruda tanımlandığı üzere, her hesap için hesapno, bakiye , hesap tipi ve hesap sahibi bilgilerini tutuyoruz. Ayrıca hesap hareketlerinden oluşan ilave bir dizi, her hareketi ayrıca kayıt altına alıyor.

Hesap sınıfımızın constructor fonksiyonunda, hesap bakiyesini 0 olarak atıyoruz.

Ayrıca sınıfımızdaki hesap hareketlerini tutan dizinin kaçıncı elemanında olduğumuz bilgisi, hhsayisi isimli değişkende durmaktadır. Bu değişken de henüz hesap hareketi olmadığı için 0 olarak atanıyor.

Sırasıyla hesap sınıfındaki metotların kodlamasını inceleyelim:

Yukarıda, hesap detaylarını ekrana basan fonksiyon verilmiştir. Fonksiyondaki 21nci satırda bulunan cout komutu ile ekrana hesabın temel 3 bilgisi bastırılmıştır. Ardında hesabın tipi yazıya çevrilerek bastırılmıştır. Hesap tipini tutmak için kullanılan int tipi, kullanıcı açısından anlamsız olabilir o yüzden yazıya çevirme işlemi yapılır.

Son olarak 27-30 satırları arasında, hesap hareketlerini bastırmak için, mevcut hesap hareketi sayısını tutan değişken kadar dönen döngü içerisinde her hesap hareketinin miktarı basılmaktadır.

Bu çıktının örneği aşağıda verilmiştir.

Yukarıdaki ekran görüntüsünde, örnek olarak bir hesabın detayları basılmış ve bu hesapta yapılan hesap hareketleri altında gösterilmiştir.

Hesap hareketi olarak kabul edilebilecek iki temel işlem para çekmek ve para yatırmak işlemleridir. Bunların kodlamasını aşağıda anlatalım:

Para çekme işlemi, belirtilen miktar kadar bakiyeyi azaltmamaktadır. Bu işlem sırasında öncelikle miktarın yeterli olup olmadığı kontrol edilir. Şayet miktar yeterli bulunursa bakiye azaltılır, şayet yeterli bulunmazsa bu durumda bir istisna (exception) fırlatılır. Burada fırlatılan istisna, proje kapsamında bizim tanımladığımız yetersizBakiye istisnasıdır.

Yetersi bakiye istisnası, basit bir şekilde bakiye bilgisini de içinde saklayan bir sınıf (class) olarak tasarlanabilir:

Hesap hareketlerinin içerisine, ayrıca miktar konulurken -1 değeri ile çarpılmaktadır. Bunun anlamı, hesap hareketinin eksi değer olarak tutulmasıdır.

Benzer kodlama, para yatırma fonksiyonunda da kullanılmaktadır. Yatırılan miktar, hesap hareketlerine işlendikten sonra, bakiye değeri parametre olarak verilen miktar kadar arttırılmaktadır.

Hesap hareketlerinin detayı için sınıf kodlamasını aşağıdaki şekilde yazabiliriz:

Bu sınıf, basit bir şekilde hesapta yapılan işlemleri tutmak için tasarlanmıştır. İlgili üyelerin getter / setter fonksiyonlarının yazılması yeterlidir.

Quiz sorularının kodlarını indirmek için tıklayınız.

437 views

Bu yazının amacı, bir C sorusunun çözümünü açıklamaktır. Sorumuz basitçe n x n boyutlarındaki bir matrisin (soruyu basitleştirmek için n sayısını tek sayı olarak kabul edeceğiz) içerisine aşağıdakine benzer şekilde ardışık sayıları sarmal olarak yerleştirmek.

Örnek 3×3 boyutlarındaki matris:

5×5 boyutlarındaki örnek matris:

7×7 boyutlarındaki örnek matris:

Yukarıdaki matrislere bakıldığında, sayısal olarak bazı özellikler bulunabilir. Bizim amacımız yukarıdaki problemi, 2 boyutlu problemden tek boyutlu probleme indirgemektir. Bunun sebebi diziler üzerinde işleme yapan en önemli enstrümanımız olan döngülerin tek boyutlu olarak çalışmasıdır. Burada iç içe yazılan iki döngünün iki boyutlu çalıştığı iddia edilebilir ancak bu durumda bile aslında yapılan iş, tek boyutlu bir taramanın, ikinci döngü ile (dıştaki döngü ile) tekrarlanmasıdır. Yani döngüler, yetenek olarak tek boyutlu, doğrusal hareket sağlar.

Bu tespitten sonra yukarıdaki problemi çözmek için sayısal özellikler bulmaya ve problemi tek boyutlu problem haline getirmeye çalışıyoruz.

İlk tespitimiz, 2 boyutlu bir matris içerisine ardışık sayıları yerleştirmek dolayısıyla matrisin ortasındaki sayının, matris boyutunun karesi olacağını biliyoruz. Örneğin 7×7 boyutlarındaki matris için ortada 49 , veya 5×5 boyutlarındaki matris için ortadaki değerin 25 olması gibi.

Ayrıca ortaya kadar olan köşegenleri bulursak tek boyutlu seriler oluşturmuş oluruz.

Örneğin aşağıdaki renklendirilmiş değerlerden başlayan ve sağa doğru giden tek boyutlu seriler, 1′er 1′er artan değerlerdir:

Bu değerlerden başlayarak sağa doğru giden seri aşağıdaki şekilde işaretlenebilir:

Amacımız, bu seriyi veren ve yukarıdaki şekilde, kırmızı renkle işaretlenmiş seri başlarını veren formülü bulmak.

Serimizde bulunan sayılar:

1, 25, 41, 49

Bu sayıların arasında bir bağlantı bulmamız gerekiyor. Sayıları tersten yazar ve aralarındaki farkları bulursak:

49, 41, 25, 1 ve aralarındaki farklar : 8 , 16, 24 şeklinde giden seridir. Bu serinin özelliği 8′in katları olmasıdır.

Benzer durum diğer boyutlardaki matrisler için de geçerlidir. Örneğin matris 9×9 boyutlarında olsaydı:

81, 73, 57, 33, 1 ve aralarındaki farklar: 8, 16, 24, 32 şeklinde olacaktı.

Benzer şekilde diğer köşegen değerlerini de bulalım:

Mavi renkle işaretli köşegen değerlerini veren formülü inceleyelim :

19, 37, 47, 49 , bu sayıları ters sıralarsak : 49, 47, 37, 19 ve aralarındaki farklar: 2, 10, 18 şeklinde ilerlemektedir. Bu sayılar arasındaki fark da dikkat edilirse 8 ‘dir.

Benzer şekilde matris boyutu 9×9 olsaydı, 81, 79, 69, 51, 25, ve aralarındaki farklar: 2, 10, 18, 26 şeklinde olacaktı. Bu sayılardan başlayarak ilerleyen tek boyutlu dizilerimiz aşağıdaki şekilde olacaktı:

Son serimiz aşağıda işaretlenen seridir:

Serimiz: 49, 45, 33, 13 şeklinde ilerlemektedir ve farklar: 4, 12, 20 şeklinde ilerlemektedir.

Şimdi, yukarıda incelediğimiz bu 4 durum için döngüleri yazmaya başlayalım. İlk durum için kodumuz aşağıdaki şekilde olur:

    int kat = 0;

    int fark = 0;

    for(int i = n/2 ;i>=0;i–){

        a[i][i] = n*n-fark;

        kat++;

        fark = fark + kat*8;

            for(int j = i+1;j<n-i;j++){

                a[i][j]=a[i][j-1]+1;

            }

    }

Yukarıdaki kodda, dikkat edilirse, bir fark değişkeni, sürekli olarak n*n değerinden çıkarılıyor. Buradaki değer a dizisinin [i][i] adresine yerleştiriliyor. Bu değer normalde, dizinin köşegen değeridir. Bu döngüdeki i değişkeni n/2 değerine kadar ilerlemektedir, dolayısıyla köşegenin yarısına kadar ilerleyen döngü, tam olarak 2 boyutlu dizinin ortasında bitmektedir.

Hesaplanan köşegen değerlerinden başlanarak, satırları dolduran döngü ise içerde yer almaktadır. Burada basitçe, hesaplanan her köşegen değerinden başlayarak satır değerlerini dolduran döngü yazılmıştır.

İkinci döngümüz aşağıdadır:

for(int i = n/2 ;i>0;i–){

         for(int j = i;j<n-i+1;j++){

                a[j][n-i]=a[j-1][n-i]+1;

            }

    }

Bu döngü, bir öncekine göre oldukça basittir çünkü önceki döngüde hesaplanan köşegen değerlerini devam ettirmektedir. Kısacası yeniden köşegen değeri hesaplanmadığı için, mevcut değerler üzerinden işlem yapılmakta ve tek boyutlu hareket tekrarlanmaktadır.

Üçüncü olarak alt satırları yazan döngümüzü kodlayalım:

    kat = 2;

    fark = 0;

    for(int i = n/2 ;i>0;i–){

        fark = fark +kat;

        a[n-i][i-1] = n*n-fark;

        kat = kat+8;

            for(int j = i;j<n-i+1;j++){

                a[n-i][j]=a[n-i][j-1]-1;

            }

    }

Hatırlanacağı üzer bu döngü, 2 den başlayarak 8′er 8′er artan döngüydü. Dolayısıyla kat değişkenini bu sefer 2 den başlatıp, ters köşegeni dönen döngüyü yazıyoruz. İçerideki döngümüz, sütun değerlerini yukarıdan aşağıya doğru dolduruyor. Burada ters köşegen için i+j=n formülünü hatırlayalım. Dolayısıyla a[j-i][j] değeri ters köşegeni vermektedir.

Son olarak ortanın solundaki kolonları dolduran döngülerimizi yazıyoruz:

    for(int i = 0 ;i<n/2;i++){

            for(int j = i+2;j<n-i;j++){

                a[n-j ][i]=a[n-j+1][i]+1;

            }

    }

Bu son döngü yapısında, dış döngümüz, köşegen yarısına kadar ilerlerken, içerideki döngümüz sütunları doldurmaktadır. Bu döngüyü yukarıda yazılan ikinci döngünün (ortanın sağındaki değerleri dolduran döngünün) tersi olarak düşünmek mümkündür. Bu dördüncü döngü için de başlangıç değerleri zaten hesaplanmıştır.

Kodun örnek çıktıları aşağıda verilmiştir:

7×7 boyutları için :

9×9 boyutları için:

Kodun tamamını indirmek için tıklayınız

230 views

Okan Üniversitesi, bilgisayar mühendisliği bölümü, nesneye yönelik programlama dersinin vizesinde sorduğum soru aşağıdadır.

1. Aşağıda verilen tanımlara uygun olarak, nesne yönelimli bir tasarım yapınız. Tasarımınızın sınıf diyagramını (sınıflar arası ilişkileri) bir şekilde çizerek gösteriniz (çizim sırasında ilişkileri belirten semboller kullanıyorsanız bu sembolleri açıklayınız). Tasarımınıza uygun C++ dilinde kodunuzu yazınız.
   1. Bir havayolu firması, görüşmeleriniz sonucunda, aşağıdaki açıklanan bilgileri içeren tasarım yapmanızı ve kodunu yazmanızı istiyor.
   2. Hava yolu firmasında idari ve uçuş ekibi olmak üzere iki ekip bulunuyor. (2 puan)
   3. İdari ekipte, müdür, sekreter, satış sorumlusu ve muhasebe çalışanları bulunuyor. (2 puan)
   4. Uçuş ekibinde ise pilot, hostes ve hareket plan ekibi bulunuyor. (2 puan)
   5. Çalışanların hepsinin TC kimlik numarası, maaşı, doğum tarihi ve isminin sistemde tutulması gerekiyor. (2 puan)
   6. İdari ekibin ayrıca ofis bilgilerinin tutulması da gerekiyor, ama uçuş ekibinden sadece hareket amirinin ofisi bulunuyor. (2 puan)
   7. Ofislerde birden fazla kişi çalışabiliyor ve her ofis sahibi çalışanın ofisinin oda numarası bulunuyor. (2 puan)
   8. Ayrıca her ofis sahibi çalışanın (müşterek veya müstakil ofiste çalışıyor olsa da) bir adet dahili telefonu bulunuyor. (5 puan)
   9. Uçuşların birer uçuş numarası, pilot, hostes bilgisi ve uçuşun nereden nereye olduğunun tutulması gerekiyor. (6 puan)
   10. Hareket amiri tek kişidir ve birden fazla uçuşu kontrol edebilmektedir. Ayrıca pilot ve hostesler de birden fazla uçuşta uçabilmektedir. (7 puan)
   11. Uçuş personelinin hangi uçuşlarda görev aldığı bilgisi sorgulanmaktadır. Bunu içeren bir adet metot kodlayınız. (puan değeri 2. Sorunun g şıkkı ile paylaşılmıştır)
2. İlk sorudaki kodunuza ilave olarak, bir adet main fonksiyonu içerisinde, aşağıdaki özellikleri kodlayınız.
   1. Ali Demir isimli pilotun TC Kimlik numarası 123′tür ve 01/01/1970 tarihinde doğmuştur. 100 lira maaş almaktadır.(1 puan)
   2. Veli Yıldız isimli pilotun TC Kimlik numarası 321′dir ve 01/01/1971 tarihinde doğmuştur. 120 lira maaş almaktadır. (1 puan)
   3. Ayşe Yaşar isimli hostesin TC Kimlik numarası 111′dir ve 01/01/1980 tarihinde doğmuştur. 50 lira maaş almaktadır. (1 puan)
   4. Fatma Yüksel isimli hostesin TC Kimlik numarası 323′dür ve 01/01/1981 tarihinde doğmuştur. 40 lira maaş almaktadır. (1 puan)
   5. Uçuş numarası 222, İstanbul’dan Ankara’yadır ve pilotu Ali Demir, hostesi ise Ayşe Yaşar’dır. (3 puan)
   6. Uçuş numarası 333, Ankara’dan İstanbul’adır ve pilotun ismi Veli Yıldız, hostesleri ise Fatma Yüksel ve Ayşe Yaşar’dır. (3 puan)
   7. Ayşe Yaşar’ın uçtuğu uçuşların hangi şehirler arasında olduğunu yazdırınız. (30 puan)
   8. Aynı ofiste çalışan idari personellerin TC Kimlik numaralarını yazdıran bir metodu, doğru sınıfa ekleyiniz. (30 puan)

Çözüm:

Sorunun ilk kısmında bir tasarım yapmamız isteniyor. Tasarım şeması aşağıdaki şekilde çizilebilir.

Yukarıdaki şekilde, düz çizgiler ISA ilişkisini, kesikli çizgiler ise HASA ilişkisini göstermektedir. İlişkilerden HASA ilişkilerinin tamamı münasebet tipindedir (Aggregation).

Kodlama çözümü aşağıda verilmiştir.

#include
<iostream>

#include
<conio.h>

#include
<stdlib.h>

#include
<string.h>

using
namespace std;

class Calisan{

private:

    int tckimlik;

    int maas;

    char *dt;

    char *isim;

public:

    Calisan(){

    }

    Calisan(int tc,int m,char *i,char *dota){

        tckimlik = tc;

        maas = m;

        isim = (char *)malloc(sizeof(char)*strlen(i));

        dt = (char *)malloc(sizeof(char)*strlen(dota));

        strcpy(isim,i);

        strcpy(dt,dota);

    }

    int getTckimlik(){

        return tckimlik;

    }

    void setTckimlik(int a){

        tckimlik = a;

    }

    int getMaas(){

        return maas;

    }

    void setMaas(int a){

        maas = a;

    }

    char * getDT(){

        return dt;

    }

    void setDT(char *a){

        dt = (char*)malloc(sizeof(char)*strlen(a));

        strcpy(dt,a);

    }

    char * getIsim(){

        return isim;

    }

    void setIsim(char *a){

        isim = (char*)malloc(sizeof(char)*strlen(a));

        strcpy(isim,a);

    }

};

class ofis{

    int ofisno;

    int dahili;

};

class idari:public Calisan{

};

class ucus{

private:

    int no;

    char *nereden;

    char *nereye;

public:

    void setno (int n){

        no = n;

    }

    int getno(){

        return no;

    }

    void setNereden(char *n){

        nereden = (char*)malloc(sizeof(char)*strlen(n));

        strcpy(nereden,n);

    }

    void setNereye(char *n){

        nereye = (char*)malloc(sizeof(char)*strlen(n));

        strcpy(nereye,n);

    }

    char *getNereden(){

        return nereden;

    }

    char *getNereye(){

        return nereye;

    }

};

class ucusp:public Calisan{

private:

    int ucusSayisi;

    ucus *u;

public:

    ucusp(){

        ucusSayisi= 0;

        u = (ucus *)malloc(sizeof(int)*100);

    }

    void ucusEkle(ucus x){

        u[ucusSayisi++] =x;

    }

    ucus * ucuslar(){

        return u;

    }

    int getUcusSayisi(){

        return ucusSayisi;

    }

    char *ucusNereden(int ucusno){

        for(int i = 0;i<ucusSayisi;i++){

            if(u[i].getno()==ucusno){

                return u[i].getNereden();

            }

        }

    }

    void ucuslariGoster(){

        cout << getIsim() << “Ucuslari”<<endl;

        cout << “UcusNo\tNereden\tNereye”<<endl;

        for(int i = 0;i<ucusSayisi;i++){

            cout << u[i].getno()<< “\t” << u[i].getNereden();

            cout << “\t” << u[i].getNereye()<<endl;

        }

    }

};

class satis:public idari{

    ofis o;

};

class sekreter:public idari{

};

class mudur:public idari{

};

class pilot:public ucusp{

public:

    pilot(){

        ucusp();

    }

};

class hostes:public ucusp{

};

class ha:public ucusp{

    ofis o;

};

int main(){

    pilot ali;

    ali.setTckimlik(123);

    ali.setDT(“01/01/1970″);

    ali.setIsim(“Ali Demir”);

    ali.setMaas(100);

    cout << ali.getIsim() << ” “ << ali.getDT() << ” “ << ali.getMaas() << endl;

    pilot veli;

    veli.setTckimlik(321);

    veli.setDT(“01/01/1971″);

    veli.setIsim(“Veli Yildiz”);

    veli.setMaas(120);

    hostes fatma;

    fatma.setTckimlik(323);

    fatma.setDT(“01/01/1981″);

    fatma.setMaas(40);

    fatma.setIsim(“Fatma Yuksel”);

    hostes ayse;

    ayse.setTckimlik(111);

    ayse.setDT(“01/01/1980″);

    ayse.setMaas(50);

    ayse.setIsim(“Ayse Yasar”);

    ucus u;

    u.setno(222);

    u.setNereden(“Istanbul”);

    u.setNereye(“Ankara”);

    cout << “alinin ucus sayisi” << ali.getUcusSayisi() << endl;

    ali.ucusEkle(u);

    ayse.ucusEkle(u);

    cout << “alinin ucus sayisi” << ali.getUcusSayisi() << endl;

    cout << “alinin 222 numarali kalkis yeri “ << ali.ucusNereden(222) <<endl;

    ucus x;

    x.setno(454);

    x.setNereden(“Ankara”);

    x.setNereye(“Istanbul”);

    ali.ucusEkle(x);

    ayse.ucusEkle(x);

    fatma.ucusEkle(u);

    ali.ucuslariGoster();

    fatma.ucuslariGoster();

    getch();

}

595 views

int elemanSayisi(node *tree){

if(tree==null)

return 0;

int sayi = 0;

for(int i =0;i<cocuklar;i++){

sayi += elemanSayisi(cocuk[i]);

}

sayi++;

return sayi;

}

Soru 1) Aşağıdaki şekilde bir adet başlangıç ve bir adet hedef düğümü alarak (Aldığınız bu düğümleri belirtiniz) aşağıdaki sorulara cevap veriniz. (30 puan)

1. BFS (Breadth first search, sığ öncelikli arama) ve DFS( Depth first search, derin öncelikli arama) yöntemleri ile dolaşma sonuçlarını yazınız.
   

Başlangıç A ve bitiş E olarak kabul edilmiştir.

BFS :

ACDFBE

DFS:

ABFDE

2. Kruskal ve Prims algoritmalarına göre asgari tarama ağacı (minimum spanning tree) sonuçlarının nasıl bulunduğunu adım adım gösteriniz.

Kruskal için en kısa düğümden en uzun düğüme doğru ağaç dolaşılır:

Yukarıdaki tabloda sağdaki sütun, o adımda alınan kenarı, soldaki sütun ise o ana kadar alınmış düğümleri gösterir. Soldaki sütunda – işareti ile farklı adalar ayrılmıştır.

Prims algoritması

Sırasıyla alınan kenarlar: A-C, C-D,C-F,A-B,B-E

3. Yukarıdaki sorularda verdiğiniz cevaplar ışığında, bu soru için, hangi algoritmaların daha başarılı olduğunu (DFS / BFS, Kruskal / Prims) açıklayınız.

DFS/BFS için aynıdır. Kontrol edilen komşu düğüm sayıları (adjacency list):

DFS: A 2, C 2, D 2, F 1, B 1 , toplam : 8

BFS: A 2, B 2, F 2, D 2 , toplam : 8

Kruskal / Prims için:

Kruskal algoritması daha hızlıdır.

Kontrol edilen kenarlar.

Kruskal algoritması, 5 kenar kontrol etmiştir.

Prims algoritması 13 kenar kontrol etmiştir. Kontrol edilen kenar sayıları aşağıda sıralanmıştır:

2,3,4,2,2 , toplam : 13

Soru 2) Çalıştığınız firmada, bir kelime işlem programı (örneğin MS Word benzeri bir program düşünebilirsiniz) üzerinde yapılan işlemlerin geri / ileri alınmasını sağlayacak (Undo/Redo) kodu yazmanız isteniyor. Bu programda birden çok kişi, birden çok zamanda metin üzerinde değişiklik yapabiliyor (kullanıcılar aynı anda birbirlerinde bağımsız değişiklikler de yapabilir). Sizden istenen herhangi bir kişinin, herhangi bir zamanda yaptığı herhangi bir işlemi geri alabilmeniz için, programda yapılan işlemlerin tutulduğu uygun bir veri yapısı tasarlamanız. Tasarımınızı çizip kullandığınız veri yapısı modelini açıklayınız. (25 puan)

typedef struct node {

char * kullanici;

char * tarih;

islem * i;

node * next;

node * prev;

};

Yukarıdaki düğüm tasarımının amacı, veri yapımızın her düğümünde yapılan işlemi (ki bu işlemin detayı bizi ilgilendirmediği için bir gösterici olarak bırakılmıştır) kimin yaptığını ve tarihi / saat bilgisini tutmaktır.

Yukarıdaki yapı, ayrıca çift bağlı liste (doubly linked list) olarak tanımlanmıştır. Tek bağlı liste olarak da tasarlanabilir di.

Yukarıdaki liste, bir yığın (stack) olarak kullanılacaktır. İşlemler hem geri, hem de ileri alınabileceği için iki yığın gerekmektedir. İşlemler sadece geri alınsa ve geri alınan işlemler bir daha kullanılmamak üzere silinseydi tek yığın yeterli olurdu.

Şekilde görüldüğü üzere, yen işlemler 1. Yığına girerken herhangi bir geri alma işlemi varsa, işlemler 1. Yığından 2. Yığına taşınmakta. İleri alma işlemi ise, 2. Yığından 1. Yığına geri işlemleri yüklemekte.

Yeni işlem geldiğinde ayrıca 2. Yığındaki bilgiler silinerek artık işlemin tekrarlanması engellenebilir (Bu kısım şart olmamakla birlikte güncel programlardaki undo /redo işlemi bu şekilde çalışır)

Yukarıdaki geri / ileri alma işlemini tasarladıktan sonra kişi ve tarih bazlı geri alma tasarımını yapmamız gerekiyor. Bunun için ilave bir indeks oluşturup yığın üzerine bağlıyoruz:

Yukarıdaki şekilde görüldüğü üzere ilave bir ağaç kodlaması ile, yığın üzerindeki bazı düğümleri (node) bağladık. Bu düğümlere kolay erişimi sağlayan bir indekstir ve bir kişinin yaptığı işleme erişilmek istendiğinde, ağaç üzerinde aranıp ardından, yığın üzerinde, bulunan bu düğüme kadar geri alam işlemi yapılabilir.

Benzer bir ağacın, tarih için oluşturulması yeterlidir.

Soru3) Aşağıda bir dizi içerisinde verilen sayıları yığın ağacı (heap) aracılığı ile sıralayınız. Sıralama işlemi sırasında dizideki değişiklikleri adım adım gösteriniz. (öğrenci numaranızın son rakamı çift ise büyükten küçüğe, tek ise küçükten büyüğe sıralayınız) (25 puan)

int a[6] =  5,12,20,18,4,3

Sor büyükten küçüğe sıralama olarak yapılacaktır. Küçükten büyüğe sıralama için aşağıdaki adımların tersten yapılması yeterlidir.

Sıralamayı büyükten küçüğe göre yaptığımıza göre, min heap yani küçükten büyüğe olacak.

Öncelikle heap inşa edilir. Mevcut durum aşağıdaki şekildedir:

Heap inşa edilişi yukarıdaki şekilde sırasıyla gösterilmiştir. Aynı sıra ile dizideki değişim aşağıda gösterilmiştir:

5,12,20,18,4,3

5,4,20,18,12,3

4,5,20,18,12,3

4,5,3,18,12,20

3,5,4,18,12,20

Yukarıdaki inşa işleminden sonra sıralamaya geçilebilir.

İlk alınan sayı 3, heap’in en sonuna yerleştirilir ve geri kalan sayılar kendi arasında yeniden heap halini alır:

5,4,18,12,20 ,3

4,5,18,12,20 ,3

İkinci sayı alınıp heap yeniden inşa edilir

5,18,12,20 ,3,4

Üçüncü sayı alınır:

18,12,20 ,3,4,5

12,18,20 ,3,4,5

Dördüncü sayı:

18,20 ,3,4,5,12

Beşinci sayı:

20, 3,4,5,12,18

Son sayı:

3,4,5,12,18,20

Görüldüğü üzere dizi sıralanmıştır. Yukarıdaki bu adımlar heap çizimi üzerinde aşağdaki şekilde gösterilmiştir.

“Programcılık %10 bilim, %20 yaratıcılık ve %70, yaratıcılığın bilimle çalışmasına çalışmaktır.”

933 views

Soru 0) Aşağıdaki şifreleme yöntemlerine göre isminizi şifreleyiniz. Şifreleme sırasında anahtarları kendiniz atayın ve cevabınızda kullandığınız anahtarları belirtin. (10 puan)

1. Kaydırma şifrelemesi
   
2. Permutasyon şifrelemesi
   
3. Viegnere Şifrelemesi
   

1. SadiEvrenSEKER -> pbejfysfmtflfs (anahtar 1 alınmıştır)
   
2. SadiEvrenSEKER -> Dasrvesneeker (anahtar 321 alınmıştır)
   
3. SadiEvrenSEKER -> pcgjgzsgqtfqvfmhs (anahtar abc alınmıştır)
   

Soru 1) Diffie Hellman Anahtar değişim algoritmasını kullanarak 3 farklı kişi aynı anahtarı paylaşmak istiyor. Diffie Hellman anahtar değişim algoritması burada kullanılabilir mi? Kullanılabilirse Nasıl? Kullanılamazsa Neden?

Kullanılabilir. Ortak bir mod kabul ederek herkes kendi gizli anahtarını diğer iki kişiye ulaştırırsa, üç kişide de aynı anahtar olmuş olur.

Örneğin

A -> 3

B -> 7

C-> 11

Sayılarını gizli anahtar olarak alıyorlar. Açık anahtar olarak 5 ve 29 kararlaştırılmış olsun. tarafların oluşturduğu sayıları inceleyelim:

A-> 5 ³ mod 29 = 9

B-> 5 ⁷ mod 29 = 28

C-> 5 ¹¹ mod 29 = 13

Bu ilk hesaptan sonra, bir daire şeklinde, (yani örneğin A -> B -> C -> A sırasıyla)

A’daki sonuç B’ye

B’deki sonuç C’ye

C’deki sonuç A’ya geçiriliyor ve tekrar herkes kendi gizli sayıları ile üst hesaplıyor.

A-> 13 ³ mod 29 = 22

B-> 9 ⁷ mod 29 = 28

C-> 28 ¹¹ mod 29 = 28

Son olarak bu döndürme işlemini tekrar yapıp anahtar değişimini hesaplamış oluyoruz:

A-> 28 ³ mod 29 = 28

B-> 22 ⁷ mode 29 = 28

C-> 28 ¹¹ mod 29 = 28

Görüldüğü üzere tarafların tamamında 28 sonucu bulunmuştur.

Yukarıdaki bu sayısal örneği aşağıdaki matematiksel durulmada göstermek mümkündür:

İlk hesaplamada :

A-> p ^a mod g

B-> p ^b mod g

C-> p ^c mod g

Değerlerini hesaplıyorlar (a,b ve c sırasıyla A, B ve C taraflarının gizli sayıları)

Ardından bu sayılar sırayla komşulara iletiliyor:

A-> p ^ca mod g

B-> p ^ab mod g

C-> p ^bc mod g

Değerlerini hesaplıyorlar. Son olarak 2. Değiştirme ile birlikte tarafların hepsinde p abc mod g deperi bulunuyor.

Bu değişim aşağıdaki üçgen ile de gösterilebilir:

Sırasıyla dönüşüm yapılmaktadır. Dolayısıyla her geçişten sonra taraflardaki değerler aşağıda gösterilmiştir:

Yukarıda, 3 geçişin her birisinde taraflarda olan sayı değeri gösterilmiştir.

Soru 2 ve 3 için) Bir firmada, güvenlik yöneticisi olarak çalışan bilgisayar mühendisi Ali, kendi güvenlik sistemini geliştirmek istiyor. Bu sistemde RSA sisteminden esinleniyor ve RSA sisteminde olduğu gibi üst almak yerine çarpma işlemi yapıyor.

Buna göre RSA sistemindeki açık ve gizli anahtarları (public, private keys) inşa ettikten sonra,

Şifreleme için : c = e m mod n

Açmak için : m = d c mod n

Formüllerinden yararlanıyor.

Öncelikle bu sistemin çalışmasını bir örnek üzerinden gösterelim:

Örneğin 3×7 mod 20 = 1′dir. Dolayısıyla e = 3, d = 7 ve n = 20 için sistemimizi çalıştıralım.

Örneğin mesajımız 12 olsun. Bu durumda şifreleme işlemi için

12 x 7 mod 20 = 4 şifreli mesajı bulunur

Açılması için 4 x 3 mod 20 = 12 şeklinde mesaj açılmış olur.

Yukarıdaki bu yeni sistem için

Soru 2) RSA sistemine göre bu sistemin zafiyetini (vulnarability) açıklayın.

Yukarıdaki bütün bu şıklar için RSA’den zayıftır çünkü açık anahtardan gizli anahtar bulunabilir. Örneğin yukarıdaki örnekte e,n açık ise, d saldırgan tarafından kolayca hesaplanabilir.

Soru 3) Bu yeni sistem için :

1. Dijital imzanın nasıl kullanılabileceğini açıklayınız ve bir örnek üzerinden gösteriniz.
   
2. Dolev-Yao saldırı modeli ile dijital imza’ya nasıl saldırılabileceğini bir örnek ile gösteriniz.
   

1. Dijital imza aşağıdaki şekilde kullanılabilir:
   

İletişimin A ve B tarafları arasında olduğunu ve A tarafının yayınladığı açık anahtarlar ile B tarafının imza doğrulaması yaptığını düşünelim.

Bu durumda A tarafı bir mesaj yollarken aşağıdaki adımları izler:

1. Dolev-Yao saldırı modeli aşağıdaki şekilde çizilebilir:
   

“Şayet teknolojinin, güvenlik problemlerinizi çözebileceğini zannediyorsanız; güvenlik problemlerinin ne olduğunu bilmiyorsunuz ve teknolojinin de ne olduğunu bilmiyorsunuz demektir. ”
(Bruce Schneier

)

141 views

Soru 0) Programın çalıştığı dizinde, “deneme.txt” isimli bir dosya açarak, bu dosyanın içerisine, birden yüze kadar olan sayıları bastıran bir kod yazınız. (10 puan) (sadece bu soru için program tam olmalı (include, return satırları gibi) ve yazım hatası bulundurmamalıdır ve kodunuz compile edildiğinde hata vermemelidir. )

#include <stdio.h>

int main(){

FILE *fp ;

fp = fopen(“deneme.txt”,”w”);

for(int i = 0;i<100;i++) { // veya for(int i=1 ;i<=100;i++){

fprintf(fp,”%d”,i);

}

fclose(fp);

}

Soru 1) Derste anlatılan filtreleme fonksiyonunu iki boyutlu matrisler için kodlayınız. Buna göre fonksiyonunuz iki boyutlu bir matris ve bir fonksiyon göstericisi alacak, matrisi RAM’deki aynı adreste filtreleyerek yeni matrisin boyutunu döndürecektir. Bu soruda hafızada silinen adreslerin kalması ve matrisin kare yapısının bozulması gibi konuları göz ardı edebilirsiniz. (35 puan)

Aşağıdaki örnek matrisi ele alalım:

0    1    2    3

7    6    5    4

8    9    10    11

15    14    13    12

Çift sayıları filtreleyen bir fonksiyon için dönüş matrisiniz aşağıdaki şekilde olmalıdır:

0    2    6    X

4    8    10    X

14    12    X    X

X    X    X    X

Yukarıda, X ile gösterilen değerler önemsizdir. Yukarıdaki matrisin yeni boyutu 3′tür.

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

#include <stdlib.h>

int cift(int x){

return x%2 == 0;

}

int sqrt(int s){

int i ;

for(i = 0;i<s;i++){

if(i*i>s)

break;

}

return i;

}

int filtre (int (*fp)(int),int *a,int boyut){

int yeniboyut= boyut;

for(int i = 0;i<yeniboyut;i++){

if(!fp(a[i])){

for(int j = i;j<yeniboyut;j++){

a[j]= a[j+1];

}

yeniboyut–;

i–;

}

}

return yeniboyut;

}

int boyutlandir(int a[][4],int (*fp)(int),int boyut){

int *b = (int * ) malloc(sizeof(int) * boyut*boyut);

for(int i = 0;i<boyut*boyut;i++){

b[i] = a[i/boyut][i%boyut];

}

int yb = filtre(fp,b,boyut*boyut);

int yeniboyut = sqrt(yb);

for(int i = 0;i<yeniboyut;i++){

for(int j = 0;j<yeniboyut;j++){

a[i][j]=b[i*yeniboyut+j];

}

}

return yeniboyut;

}

int main(){

int x[4][4] = {{0,1,2,3},{4,5,6,7},{8,9,10,11},{12,13,14,15}};

int yeniboyut = boyutlandir( x,cift,4);

for(int i = 0;i<yeniboyut;i++){

for(int j = 0;j<yeniboyut;j++){

printf(“%d “, x[i][j]);

}

printf(“\n”);

}

getch();

}

Soru 2) Kullanıcıdan bir sayı okuyarak ekrana verilen boyutta bir kare matris içerisinde à (içi boş eşkenar dörtgen) çizdiren kodu yazınız. (20 puan)

5 sayısı için örnek çıktı

..*..

.*.*.

*…*

.*.*.

..*..

1. Fonksiyonu iteratif olarak kodlayınız (döngü ile)
   
2. Fonksiyonu recursive olarak kodlayınız (özyineli)
   

a)

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

int main(){

printf(“bir sayi giriniz”);

int n;

scanf(“%d”,&n);

for(int i= 0;i<n;i++){

for(int j = 0;j<n;j++){

if(i+j == n/2 || i+j == 3*n/2-1 || i-j == n/2 || j-i == n/2

)

printf(“*”);

else

printf(” “);

}

printf(“\n”);

}

getch();

}

b)

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

int f(int n,int i,int j){

if(j==n)

return 0;

if(i+j == n/2 || i+j == 3*n/2-1 || i-j == n/2 || j-i == n/2)

printf(“*”);

else

printf(” “);

f(n,i,j+1);

}

int g(int n,int i){

if(i==n)

return 0;

f(n,i,0);

printf(“\n”);

g(n,i+1);

}

int main(){

printf(“bir sayi giriniz”);

int n;

scanf(“%d”,&n);

g(n,0);

getch();

}

Soru 3) Bir dizginin içerisinde en uzun tekrarlı harfi bulunuz. (35 puan)

Örneğin “aabbbcccccaaaaadddxxxxbbb” dizgisi için, “ccccc” veya “aaaaa” sonuçlarından birisini yada ikisini de döndüren kodu yazınız. Eşit uzunluk durumunda herhangi birisini veya hepsini döndürmeniz doğru kabul edilecektir.

1. Dizi (array) kullanarak kodlayınız
   
2. Gösterici aritmetiği (pointer arithmetic) kullanarak kodlayınız. Bu şıkkın cevabında, dizi operatörü olan [] sembollerini hiç kullanmadan soruyu cevaplayınız.
   

a)

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

int main(){

printf(“bir dizgi giriniz:”);

char giris[100];

scanf(“%s”,giris);

int boy1=0; //en uzun kelimenin boyu

int say1=0; // en uzun kelimenin ilk harfi

int say2=0; // en son kelimenin ilk harfi

int enuzun = 0;

for(int i = 0;giris[i]!=’\0′;i++){

if(giris[i]!=giris[i+1]){

printf(“boy1: %d boy2: %d say1: %d say2: %d\n”,boy1,i-say2,say1,say2);

if(boy1<i-say2){

boy1=i-say2;

say1=say2;

}

say2=i;

}

}

for(int i = say1+1;i<say1+boy1+1;i++){

printf(“%c”,giris[i]);

}

getch();

}

b)

#include <stdio.h>

#include <conio.h>

#include <stdlib.h>

int main(){

printf(“bir dizgi giriniz:”);

char* giris=(char*)malloc(sizeof(char)*100);

scanf(“%s”,giris);

int boy1=0; //en uzun kelimenin boyu

char * say1=giris; //en uzun kelimenin basini gosterir

char * say2=giris; // en son kelimenin basini gosterir

char *p=giris; //dizgi ustunde yuzen pointer

while( *p!= ‘\0′){

if(*p!=*(p+1)){

if(boy1<p-say2){

boy1=p-say2;

say1=say2;

}

say2=p;

}

p++;

}

for(int i = 0;i<boy1;i++){

printf(“%c”,*(++say1));

}

getch();

}

614 views